پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١٩ - حق الناس يا حق اللَّه؟
بين رفته است و گاه نُقل بسيارى از مجالس مىشود و حتى افراد ظاهراً باتقوا آلوده آن مىشوند و همين امر، خطر آن را بيشتر مىكند.
مشكل ديگر اينكه كسى كه به غيبت گوش فرا مىدهد در گناه غيبتكننده شريك است و اى بسا يك نفر غيبت كند و دهها نفر در مجلس باشند و سخن او را بشنوند و اعتراض به او نكنند و همه در اين گناه شريك شوند.
مشكل چهارم اينكه غيبت از گناهانى است كه جنبه حق الناس دارد و چنان نيست كه تنها با آب توبه بتوان آن را شست بلكه بايد از غيبتشونده حليت طلبيد و واى به حال كسى كه غيبت افرادى را كرده و آن افراد از دنيا رفتهاند كه حليت طلبيدن غير ممكن شده است. در اينگونه موارد دستور داده شده كه براى آن افراد تا مىتواند استغفار كند و كار خير انجام دهد شايد از او راضى شوند.
مشكل ديگر اينكه غيبت آثار اجتماعى شومى دارد و تنها يك رذيله اخلاقى شخصى نيست. غيبت سبب مىشود حس اعتماد در جامعه ضعيف گردد و همكارى افراد با يكديگر كم شود. افراد جامعه به يكديگر بدبين گردند و پيوندهاى اخوت و محبت و دوستى و همكارى سست شود.
حق الناس يا حق اللَّه؟
در اينكه آيا غيبت يك حق الهى است يا مردمى در ميان فقها گفتوگوست آنها كه آن را حق اللَّه مىدانند به رواياتى استدلال مىكنند كه مىگويد: براى رهايى از عواقب غيبت استغفار براى صاحبش كافى است. ازجمله در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم:
«سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله مَا كَفَّارَةُ الاغْتِيَابِ؟ قَالَ: تَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِمَنِ اغْتَبْتَهُ كُلَّمَا ذَكَرْتَهُ
؛ از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله سؤال كردند: كفاره غيبت چيست؟
فرمود: كفارهاش اين است كه هر زمان به ياد غيبت شونده افتادى براى او استغفار كنى». [١]
[١]. كافى، ج ٢، ص ٣٥٧، ح ٤.