پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١ - شرح و تفسير بهترين راه ادبآموزى خويشتن

هنگامى كه انسان فكر آماده‌اى داشته باشد به هرچيز بنگرد درس عبرتى از آن مى‌آموزد. [١]

در حديثى از اميرمؤمنان عليه السلام مى‌خوانيم:

«إِذَا قَدَّمْتَ الْفِكْرَ فِى أَفْعَالِكَ حَسُنَتْ عَوَاقِبُكَ فِى كُلِّ أَمْرٍ

؛ اگر كارهاى خود را با فكر آغاز كنى پايان تمام كارهاى تو خوب خواهد بود». [٢]

در حديث ديگر از آن حضرت مى‌خوانيم:

«ما ذَلَّ مَن أحسَنَ الفِكْرَ

؛ كسى كه خوب بينديشد هرگز ذليل نمى‌شود». [٣]

در حديث ديگرى از امام مجتبى عليه السلام آمده است:

«أوصيكم بتقوى اللَّه و إدامةِ التفكّرِ فإنّ التّفَكّر أبو كُلّ خيرٍ و أُمّه‌

؛ شما را به تقواى الهى و تداوم تفكر توصيه مى‌كنم زيرا فكر كردن، پدر و مادر همه نيكى‌هاست». [٤]

آنگاه امام عليه السلام به نكته دوم اشاره كرده، مى‌فرمايد: «حوادثِ عبرت‌انگيز، بيم‌دهنده و اندرزگوست»؛

(وَ الاعْتِبَارُ مُنْذِرٌ نَاصِحٌ‌)

. واژه «اعتبار» به معناى عبرت‌گرفتن است ولى در اين‌جا به معناى حوادث عبرت‌انگيز مى‌باشد. اين حوادث، بشير و نذير است؛ حوادثى كه عاقبت كار ظالمان و ستمگران را نشان مى‌دهد، بيم‌دهنده و انذاركننده است و حوادثى كه پايان كار عدالت‌پيشگان و نيكوكاران را نشان مى‌دهد بشير و اندرزگوست.

هنگامى كه از يك‌سو از آينه شفاف فكر استفاده گردد و از سوى ديگر از حوادث تاريخى و عبرت‌آموز پند گرفته شود به يقين انسان مى‌تواند در صراط مستقيم به‌سوى مقصد الهى پيش رود.

قرآن مجيد، هم به تفكر اهميت فراوان داده و در آيات زيادى انسان‌ها را به‌

[١]. مجموعه ورّام، ج ١، ص ٢٥٠.

[٢]. غررالحكم، ح ٥٩٧.

[٣]. همان، ح ٥٤٣.

[٤]. مجموعه ورّام، ج ١، ص ٥٢.