پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨ - شرح و تفسير آنجا كه علم فرار مىكند!
و سرزنش او در پيشگاه خدا سزاوارتر است!».
اين نكته نيز قابل توجه است كه علم مراتبى دارد. در مرحله سطحى ممكن است آثار عملى از خود نشان ندهد ولى اگر به مرحله يقين قطعى كه در درون جان انسان نفوذ دارد برسد توأم با عمل است. آيا كسى كه يقين به سوزندگى آتش دارد هرگز دست خود را در آن فرو مىكند؟ و يا كسى كه يقين به مسموم بودن غذايى دارد آن را تناول مىكند؟
ازهمينرو اميرمؤمنان على عليه السلام در حكمت ٩٢ مىفرمايد:
«أَوْضَعُ الْعِلْمِ مَا وُقِفَ عَلَى اللِّسَانِ وَ أَرْفَعُهُ مَا ظَهَرَ فِى الْجَوَارِحِ وَ الْأَرْكَانِ
؛ پستترين مرحله علم آن است كه تنها بر زبان باشد و برترين آن، آن است كه در اعضا و اركان وجود انسان آشكار گردد».
نكته ديگر اينكه عمل به علم گاه سبب توسعه علم مىشود مثلًا كسى كه مىداند تواضع خوب است بهخصوص در برابر استاد و تواضع پيشه كند اى بسا علوم بيشترى را از استاد خود فرامىگيرد.
همچنين كسى كه مىداند عبادات واجب الهى لازم العمل است و به آن عمل مىكند نورانيت علم در قلب او فزونتر مىشود.
ازاينرو در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم:
«مَنْ عَمِلَ بِمَا يعْلَمُ وَرَّثَهُ اللَّهُ عِلْمَ مَا لَمْ يعْلَمْ
؛ كسى كه عمل كند به چيزى كه مىداند خداوند دانشى را كه نمىداند به او تعليم مىكند». [١]
راغب اصفهانى در مقدمه تفسير خود حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام به اين صورت نقل مىكند:
«قالتِ الحكمةُ: مَن أرادَنى فَلْيَعملْ بأحسَنِ ما عَلِمَ، ثمّ تَلا
«الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ»؛ دانش مىگويد هركس طالب من است به بهترين چيزهايى كه مىداند عمل كند. سپس امام عليه السلام اين آيه را تلاوت فرمود:
[١]. بحارالانوار، ج ٤٠، ص ١٢٨.