پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٠ - شرح و تفسير هر درك عاقلانهاى روزى نجاتبخش است
شرح و تفسير هر درك عاقلانهاى روزى نجاتبخش است
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه اشاره به حكمت خداوند مىكند و اينكه هرچه را به هركس داده روى حساب و كتابى بوده است، مىفرمايد: «خداوند هيچ نوع عقلى را در وجود كسى به وديعت ننهاده جز اينكه روزى بهوسيله آن وى را نجات خواهد داد»؛
(مَا اسْتَوْدَعَ اللَّهُ امْرَأً عَقْلًا إِلَّا اسْتَنْقَذَهُ بِهِ يَوْماً ما!)
. از تعبير امام عليه السلام استفاده مىشود كه عقل، شاخههاى مختلفى دارد و خداوند در هر كسى شاخه يا شاخههايى از آن را به وديعت مىنهد. تعبير امام عليه السلام به «عقلا» بهصورت نكره اشاره به همين نكته است.
آرى، بعضى عقل معاد دارند، بعضى عقل معاش و بعضى هر دو. عقل معاد نيز شاخههاى متعددى دارد؛ كسانى از طريق ادله عقلى وارد مىشوند و افرادى از طريق ادله نقلى كه هركدام نيز شاخههاى متعددى دارد و در عقل معاش نيز بعضى عقل صنعت دارند، بعضى استعداد خوبى براى كشاورزى و بعضى براى امور ديگر و هركدام از اينها نيز براى خود شاخههايى دارد.
امام عليه السلام مىفرمايد: اين نقاط قوت كه نامش عقل است و خداوند در ميان بندگانش تقسيم كرده همه روى حساب است. ممكن است كسى عقل خاصى در وجودش باشد و ساليان دراز از آن استفاده نكند و گاه حتى خودش فكر كند كه اين عقل و استعداد خاص در وجود او به چه كار مىآيد ولى ناگهان جريانى در