پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢ - شرح و تفسير بهترين راه ادبآموزى خويشتن
آن دعوت نموده و هم تاريخ عبرتانگيز پيشينيان را در سورههاى مختلف بازگو كرده است تا اسباب تربيت انسانها كامل گردد.
از آيات قرآن مجيد استفاده مىشود كه رابطه نزديكى ميان انديشيدن و عبرتگرفتن است. در آيه ١٧٦ سوره اعراف مىفرمايد: « «فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يتَفَكَّرُون»؛ اين داستانها را (براى آنها) بازگو كن، شايد بينديشند (وبيدار شوند)!».
اميرمؤمنان على عليه السلام در حديثى در غررالحكم مىفرمايد:
«كَسْبُ العقلِ الاعتِبارُ وَالاستِظهارُ و كَسْبُ الجَهلِ الغَفلةُ و الاغترِارُ
؛ عقل، عبرت مىگيرد و خود را با آن تقويت مىكند ولى جهل به غفلت و غرور وامىدارد». [١]
سپس امام عليه السلام در سومين نكته مىفرمايد: «براى تأديب خويشتن همين بس كه از آنچه براى ديگران نمىپسندى بپرهيزى»؛
(وَكَفَى أَدَباً لِنَفْسِكَ تَجَنُّبُكَ مَا كَرِهْتَهُ لِغَيْرِكَ)
. هيچ انسانى به كمال نمىرسد مگر اينكه در اصلاح عيوب خويش بكوشد ولى شناخت عيوب غالباً مشكل است. اى بسا انسان براثر حب ذات نهتنها عيب خود را نمىبيند بلكه ممكن است آن را نشانه حسن بشمارد؛ ولى در برابر ديگران چنين نيست؛ عيوب آنها را با تمام ريزهكارىها مىبيند و گاه زبان به انتقاد از اين و آن مىگشايد.
بنابراين بهترين و عاقلانهترين راه براى شناخت عيوب خويشتن اين است كه انسان آنچه را براى ديگران عيب مىشمرد از خود دور سازد و ديگران را مقياس و معيار براى سنجش حال خويشتن قرار دهد. آيا راهى بهتر از اين براى اصلاح نقاط ضعف يافت مىشود؟
ولى نمىتوان انكار كرد كه افرادى هستند كه صفات يا اعمالى را به ديگران خرده مىگيرند اما آن را براى خود مىپسندند و به فرموده اميرمؤمنان عليه السلام در
[١]. غررالحكم، ح ١٠٧٥١.