پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٠ - نكته آزمودن قبل از دوستى
در حلية الاولياء نقل شده است.
منظور مأمون اين بوده كه براى آزمودن مردم بايد از آنها فاصله گرفت و حتى اظهار تنفر و بيزارى كرد اگر عكس العمل شديدى نشان دادند معلوم مىشود لايق دوستى نيستند و اگر مدارا كردند افرادى صبور و شايسته دوستى مىباشند.
البته جاى ترديد نيست كه كلام امام عليه السلام بر كلام مأمون برترى دارد. كلام امام عليه السلام ناظر به يك مسأله اجتماعى است و كلام مأمون در واقع يك مسأله سياسى است و منظورش اين است: بايد به همهكس با بدبينى نگاه كرد تا عيوبشان آشكار شود زيرا با خوشبينى، عيوب افراد آشكار نمىگردد و سياستمداران غالباً اصل را درباره اشخاص و حوادث بر سوءظن و بدبينى مىگذارند.
نكته آزمودن قبل از دوستى
بىشك يكى از نيازهاى انسان در زندگى، داشتن دوستان موافق و همراه است كه در برابر انبوه مشكلات به او كمك كنند، در مصائب مايه تسلى خاطر او گردند و در حضور و غياب مدافع او باشند زيرا انسانِ تنها در برابر اين حوادث زانو مىزند.
ولى در انتخاب دوست هرگز نبايد عجله كرد بلكه بايد نخست او را آزمود، اگر از آزمايشها پيروز درآمد او را به دوستى برگزيد. اميرمؤمنان على عليه السلام طبق حديثى كه در غررالحكم آمده، مىفرمايد:
«لا تَثِق بالصَّديقِ قَبلَ الخِبْرةِ
؛ به دوستت پيش از آزمودنش اعتماد نكن». [١]
بهخصوص اگر زمان، زمان پرفسادى باشد، كه در آن هنگام بايد دقت بيشترى در انتخاب دوستان كرد. امام صادق عليه السلام مىفرمايد:
«إِذَا كَانَ الزَّمَانُ زَمَانَ
[١]. غررالحكم، ح ٩٤٩٨.