پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٥٢ - شرح و تفسير پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آيين الهى را سامان بخشيد
كارها را محكم نمود با اينكه ضعف و ناتوانىهايى نيز داشت سپس بعد از آنها مردى بر آنها حكومت كرد كه حق را برپا داشت و در مسير حق گام برمىداشت تا زمانى كه دين گسترش يافت و همچون شترى كه به مقصد مىرسد و آرام مىگيرد و گلوى خود را بر زمين مىنهد آرامش در جهان اسلام پيدا شد هر چند او نيز داراى خشونت فراوان و عدم اعتدال در پيمودن راه بود سپس شخص سومى را به خلافت برگزيدند كه مالك چيزى از امور خود نبود خاندان او بر او چيره شدند و او را بهسوى خواستههاى نادرست خود سوق دادند همانگونه كه بچهشتر مهارزده را به هر طرف مىبرند و اين وضع همچنان بين او و بين مردم ادامه يافت. گاه از مردم دور مىشد و گاه به آنها نزديك مىگرديد تا (مردم به جان آمدند و) او را به قتل رساندند سپس به سراغ من آمدند و همچون سيل خروشانى اطراف مرا گرفتند تا با من بيعت كنند». [١]
البته اگر صحت اين خطبه را بپذيريم- هر چند مرحوم علامه امينى آن را شديدا انكار كرده و از مجعولات مىشمرد [٢]- مشكل مهمى طبق عقايد شيعه ظاهر نمىشود چراكه امام عليه السلام گرچه كارهايى از خليفه دوم را ستوده اما اعمال ديگرى از او را نكوهش كرده و او را به خشونت و عدم اعتدال در پيمودن راه توصيف كرده است.
نويسنده كتاب تمام نهجالبلاغه اين جمله را ضمن نامهاى بيان كرده كه امام على عليه السلام در پاسخ سؤالات مردم درباره خلفاى پيشين نگاشت و دستور داد هر روز جمعه آن را در نقاط مختلف براى مردم بخوانند و آن نامه بسيار طولانى و مفصل است و جمله مذكور در ضمن آن آمده است.
نويسنده اين كتاب در پايان اين نامه منابع متعددى براى آن ذكر كرده است
[١]. شرح نهجالبلاغه ابن ابىالحديد، ج ٢٠، ص ٢١٨.
[٢]. الغدير، ج ٨، ص ٤٠.