پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨ - شرح و تفسير دو دليل نادانى
شرح و تفسير دو دليل نادانى
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به دو چيز كه از نشانههاى نادانى است اشاره كرده، مىفرمايد: «عجله كردن پيش از فراهم شدن امكانات، و از دست دادن امكانات و سستى نمودن پس از فرصت، از حماقت و نادانى است»؛
(مِنَ الْخُرْقِ الْمُعَاجَلَةُ قَبْلَ الْإِمْكَانِ، وَ الْأَنَاةُ بَعْدَ الْفُرْصَةِ)
. «خُرْق» (بر وزن مرغ) به گفته غالب ارباب لغت به معناى نادانى و كمعقلى است ولى «خَرق» (بر وزن خلق) به معناى پاره كردن يا سوراخ كردن چيزى به عنوان افساد است كه در قرآن مجيد در داستان موسى و خضر عليهما السلام به آن اشاره شده است و بعيد نيست هر دو به يك ريشه بازگردد زيرا پاره كردن و فاسد كردن، كار افراد نادان است.
واژه «أناة» به معناى صبر كردن و تأنى نمودن در انجام كارى است. اين واژه هرگاه درمورد خداوند به كار برده مىشود و مىگويند: خداوند ذو أناة است مفهومش اين است كه در مجازات گنهكاران هرگز تعجيل نمىكند تا اتمام حجت بر آنها شود، و گاه اين واژه به معناى سستى كردن نيز بهكار مىرود همانگونه كه در گفتار حكيمانه بالا ديده مىشود.
به هر حال امام عليه السلام دو چيز را در اينجا نشانه حماقت و نادانى مىشمرد:
نخست تعجيل كردن قبل از فراهم شدن امكانات است مثل اينكه كسى در فصل