پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩ - شرح و تفسير دو دليل نادانى

غوره كردن درختان انگور اصرار بر چيدن انگور داشته باشد كه نشانه نادانى است و ديگر اين‌كه وقتى فرصت‌ها فراهم مى‌شود سستى كند و به اصطلاح اين دست و آن دست نمايد تا فرصت از دست برود؛ فرصتى كه شايد هرگز بازنگردد اين هم نشانه بى‌خبرى و نادانى است.

عاقل و دانا كسى است كه صبر كند و در انتظار فرصت باشد و هنگامى كه فرصت فراهم شد بدون فوت وقت دست‌به‌كار شود و به مقصود خود برسد. اين كار نشانه مديريت صحيح است.

در روايات اسلامى در نكوهش عجله و شتاب بى‌مورد و همچنين نكوهش از دست دادن فرصت‌ها مطالب زيادى وارد شده است.

ازجمله درباره عجله و شتاب بى‌مورد در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«إِنَّمَا أَهْلَكَ النَّاسَ الْعَجَلَةُ وَلَوْ أَنَّ النَّاسَ تَثَبَّتُوا لَمْ يهْلِكْ أَحَدٌ

؛ مردم را عجله (بى‌جا) هلاك مى‌كند و اگر مردم در كارها درنگ مى‌كردند (و با آرامش و دقت كارها را انجام مى‌دادند) احدى هلاك نمى‌شد». [١]

قابل توجه اين‌كه در دنياى امروز يكى از مهم‌ترين عوامل تصادف‌هاى وسايل نقليه و مرگ‌وميرهاى ناشى از آن عجله و سرعت‌هاى غير مجاز ذكر شده است.

در حديث ديگرى از امام اميرمؤمنان عليه السلام در غررالحكم آمده است:

«العَجولُ مُخْطِئٌ وإن مَلَكَ، المُتَأنّى مُصِيبٌ وإن هَلَك‌

؛ عجول، خطاكار است هر چند (تصادفاً) پيروز شود و كسى كه با تأنى (و حساب) كار مى‌كند به واقع مى‌رسد هر چند (در پاره‌اى از اوقات، ظاهراً) ناكام شود». [٢]

در حديث ديگرى كه مرحوم علامه مجلسى در بحارالانوار از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل كرده است مى‌خوانيم:

«مَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ يمْنَعَ نَفْسَهُ مِنْ أَرْبَعَةِ أَشْياءَ فَهُوَ

[١]. بحارالانوار، ج ٦٨، ص ٣٤٠، ح ١١.

[٢]. غررالحكم، ح ٥٧٨٩ و ١٠٩٦١.