دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣١٣ - ٤/ ٣ ويژگىهاى پرهيزگاران
امير مؤمنان، در پاسخ وى درنگى كرد و آنگاه فرمود: «اى هَمّام! از خدا بترس و نيكوكار باش؛ چرا كه «در حقيقت، خدا با كسانى است كه پرهيزگار باشند و [با] كسانى [است] كه به حقيقت، آنها نيكوكارند»».
هَمّام به اين پاسخ، قانع نشد، اصرار كرد و امام ٧ را قسم داد. آنگاه، على ٧ خدا را سپاس گفت و ستايش كرد و بر پيامبر ٦ درود فرستاد. سپس فرمود: «امّا بعد؛ خداى پاك و والا، در حالى آفريدهها را آفريد كه از اطاعت آنان، بىنياز و از نافرمانىشان در امان بود؛ زيرا نافرمانىِ آن كه او را نافرمانى مىكند، به او زيانى نمىرسانَد، و پيروىِ آن كه او را اطاعت مىكند، سودى براى او ندارد. روزىِ آفريدگان را بين آنان تقسيم كرد، و در دنيا هر كدام را در جايگاه خود قرار داد.
پرهيزگاران در دنيا، صاحبان فضايلاند. سخنشان درست، پوشششان ميانهروى، و راه رفتنشان فروتنانه است. ديده خويش را از آنچه خداوند بر آنان حرام كرده، مىپوشانند، و گوشهايشان را بر دانشى كه سودشان مىرساند، وقف مىكنند. در بلايا، چنان وارد مىشوند كه گويى در آسايشْ گام مىنهند، و اگر نبود اجلى كه خداوند بر آنان معيّن كرده، به شوق ثواب و بيم از كيفر، به اندازه چشم بر هم زدنى روحشان در جسمشان آرام نمىگرفت.
آفريننده، در پيش آنان بزرگ است و از اين رو، جز او در نظرشان كوچك گشته است. آنان نسبت به بهشت، چون كسانىاند كه آن را ديدهاند و در آنجا نعمت داده شدهاند، و نسبت به دوزخ، چون كسانىاند كه آن را ديدهاند و در حال عذاب در آناند.
دلهايشان غمگين، شرّشان دور [از مردم]، بدنهايشان نزار، نيازهايشان سبُك، و جانشان پاك است. روزهايى اندك صبر مىكنند و آسايش طولانى را در پىِ آن مىيابند؛ تجارتى سودآور كه پروردگارشان برايشان فراهم كرده است. دنيا، آنان را خواست و آنان، دنيا را نخواستند، و آنان را به بند كشيد و آنان، به قيمت فديه دادن جان خود، از آن رَستند.
شبانگاهان، بر پاىاند و قرآن را جزء به جزء، شمرده شمرده مىخوانند. به خواندن آن، خويش را غمگين مىسازند، و داروىِ دردشان را از آن مىگيرند. هر گاه آيهاى را بخوانند كه در آن تشويق است، حريصانه به آن دل مىبندند و مشتاقانه، جانهايشان بِدان بر مىافروزد