عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٥٠ - منازل و درجات نيت

حضرت على ٧ مى‌فرمايد:

قومى عبادت مى‌كنند چون رغبت به بهشت دارند، اين عبادت تاجرانه است، قومى از ترس عذاب عبادت مى‌كنند، اين عبادت عبيد است و قومى از بابت شكر منعم عبادت مى‌كنند، اين عبادت آزادگان است‌[١].

چهارم: نيت كسى است كه حضرت دوست را به خاطر حيايى كه از او دارد عبادت مى‌كند؛ زيرا عقلش به حسن حسنات و قبح سيئات حكم مى‌كند و متذكر اين معناست كه رب جليل در جميع احوال مطلع بر اوست و بر اساس توجه به اين اطلاع قلبش مالامال حيا است و عبادت و ترك گناهش به اين خاطر است. در فرمايشات نبى اكرم ٦ آمده:

الإحسان أن تعبد الله كأنك تراه، فإن لم تكن تراه فإنه يراك‌[٢].

نيكى آن است كه خدا را عبادت كنى چنانچه او را مى‌بينى و اگر تو او را نمى‌بينى، پس او تو را مى‌بيند.

پنجم: نيت كسى است كه قربة الى الله عبادت مى‌كند و اين قرب يا به حسب درجه و كمال است، به اين معنى كه عبد در نهايت نقص و عارى از جميع كمالات است و رب متصف به جميع صفات كماليه، پس بين عبد و رب از نظر معنوى فاصله و دورى است، عبد با عبادت رب هر مقدار از نقص و عيب خود را بر طرف كند، به همان مقدار به حضرت رب قرب معنوى پيدا مى‌كند.

و يا قرب به حسب ياد دوست و مصاحبت معنوى است، كسى كه دائما ياد كسى است و در تمام لحظات در خدمت اوست، گويى با اوست.

[١] -نهج البلاغة: حكمت ٢٣٧.

[٢] -بحار الأنوار: ٦٧/ ١٩٦، باب ٥٣.