عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٥٣ - ارتباط معرفت باچهار ناحيه انسان

به خصوص معرفت و عرفان به خداست.

موضوع معرفت يا عرفان، يكى از مهم‌ترين مسائل دوره حيات انسان در كره زمين، بلكه در رأس تمام مسائل بوده و هدف و غرض اصلى خلقت و آفرينش انسان است.

ارتباط معرفت باچهار ناحيه انسان‌

اين حقيقت، يعنى معرفت بالله با چهار ناحيه اساسى وجود انسان كه انسانيت انسان به آن است و بقيه نواحى وجود، تابع و شعاعى از آن چهار ناحيه است در ارتباط است، آن چهار ناحيه عبارت از: قلب، روح، نفس و عقل‌ مى‌باشد.

١- قلب‌

قلب به دو معنى استعمال شده: يكى عضو صنوبرى شكل مهمى كه در طرف چپ سينه قرار گرفته با خصوصياتى كه در علم تشريح و وظائف اعضا و ساير مباحث طبى براى آن شرح داده شده است و عارف با اين قلب كه حيوانات هم دارند، كارى ندارد، بلكه عارف متوجه معناى دوم اين لفظ است كه مقصود از آن، لطيفه روحانى است كه عبارت است از؛ حقيقت انسان و اين حقيقت است كه عالم و مدرك و عارف و مخاطب و معاقب است.

اين قلب، با قلب جسمانى، علاقه و ارتباط اسرارآميزى دارد كه چگونگى آن علاقه و ارتباط به نحو روشنى به وصف در نمى‌آيد، قدر مسلم اين است كه سنخ اين علاقه و ارتباط مادى نيست و كارى به گوشت و خون قلب ندارد، بلكه از قبيل علاقه وصف به موصوف است كه فقط اهل كشف به خصوصيات آن واقفند.

قلب به اين معنى، تقريبا همان است كه حكما از قديم آن را نفس ناطقه ناميده‌اند و وظيفه و عمل آن بيش‌تر عمل ادراك است تا احساس، در حالى كه مغز