عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٤٤ - مراحل مختلف شكلگيرى انسان در رحم مادر

ماهيچه‌هاى دست و پا استحكام يافته و قوت بيش‌ترى گرفته و كمى به حركت مى‌افتد.

دوران ماه چهارم: در اين موقع، طول طفل به پانزده تا بيست سانتى‌متر مى‌رسد و اين اندازه، مساوى نصف قد نوزاد به هنگام تولد است، از آن به بعد رشدش به تدريج كاسته مى‌شود.

در ماه چهارم، جنين هنوز به يك انسان كوچولو نمى‌ماند، بلكه موجودى است كه سرى بسيار بزرگ و بالا تنه‌اى خيلى پهن و پاهاى كوتاه دارد.

طفل در دو ماهگى، سرش به اندازه نصف قد، در سه الى پنج ماهگى به ثلث، موقع ولادت به ربع و زمان بلوغ مساوى يك دهم طول قد مى‌گردد.

با وجود اين، جنين چهار ماهه خالى از لطف و زيبايى نيست، سر و پشت او تقريبا افراشته و شباهت به نوزاد معمولى دارد، صورتش پهن، ولى داراى تناسب است، چشم‌ها به خوبى معلوم است، دست‌ها و پاها برجسته و نمايان، انگشت‌هاى دست و پا، چاق و معمولا انگشت‌هاى دست تا شده مى‌باشد، در انتهاى انگشت‌ها طرح شيارهاى پوست پيداست.

ناگفته نماند وضع و شكل خطوط شيارهاى پوست بدن تمام ابناى بشر به قدرت بى‌نهايت ذات احديت با يكديگر متفاوت و حتى دو فرد آدمى، شيارهاى پوست آنها همسان نيست، بالاخره در ماه چهارم آن موجود كوچك داراى مشخصات ممتازه‌اى است كه محو شدنى نيست.

پوست بدن در اين موقع چروك دار و رنگ آن قرمز تند است، سرخى پوست بدين جهت است كه خون صاف و رقيق و شفاف در رگ‌هاى بدن جريان دارد و بايد متذكر شد كه جنين قبل از ماه ششم، بدنش عارى از پيه و چربى است.

جنين كه از آغاز حاملگى مادر تا ماه چهارم ساكت و آرام بود از اين به بعد تكان مى‌خورد و حركتش بيش‌تر مى‌شود و دست و پاهاى خود را باز و بسته مى‌نمايد.