عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٤٧ - كلام علامه مجلسى رحمه الله در شرح حديث نيت

مى‌گذارند و بايد بدانيد كه هرگز دو محبت بر قلب غالب نمى‌شود، بلكه يك محبت غالب و ساير محبت‌ها مغلوب است.

دنيا و آخرت، دو حقيقت متقابل است، البته دنيايى كه مقدمه آخرت نيست و الا دنياى مقدمه آخرت عين آخرت است، دنياى مقابل آخرت دنياى مذموم و دنياى حرام و دنياى غافل كننده آدمى از عالم آخرت است.

كسى كه عشق به مال بر قلبش حاكم است، فكر و خيال و حركات اعضا و جوارحش جز به سوى مال نيست و عملى را انجام نمى‌دهد مگر اين كه مقصود واقعى‌اش مال باشد و اگر غير مال را ادعا كند در ادعاى خود دروغگوست، لذا دنبال كارهايى است كه در آن‌ها به او وعده مال داده شده و توجهى به طاعاتى كه وعده قرب ذو الجلال در آن است ندارد و هم‌چنين كسى كه حب جاه يا ساير محبت‌ها به قلبش حاكم است، همه اعمال خود را وسيله‌اى براى رسيدن به محبوبش قرار مى‌دهد، پس با اين شكل قلب نمى‌تواند عمل خالصى براى حق داشته باشد، اگر نيت پاك و عمل خالص بخواهد، ناچار است قلب را تصفيه كند و تمام محبت‌ها را بر اساس مرزبندى‌هاى حق قرار دهد و عشق به مولا را حاكم بر تمام محبت‌ها نمايد و از آنچه سبب دورى از حق است دورى گزيند تا به نيت پاك و عمل صالح دست يابد.

به همين دليل بايد گفت كه نيت‌هاى مردم مراتب مختلفى دارد و بلكه بايد گفت كه بر اساس حالات مردم كه غيرقابل شمارش است، نيت‌ها غيرقابل احصا است.

پاره‌اى از نيت‌ها موجب فساد عمل و بطلان است و برخى فقط موجب صحت عمل و بعضى هم موجب صحت و هم علت قبولى است و قسمتى از نيت‌ها موجب كمال عمل است و كمال هم مراتبى دارد كه به‌حسب حالات روحى و قلبى افراد فرق مى‌كند.