عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٢٠ - عظمت و بزرگى انسان

با قدرت تقوا و خويشتن دارى بگذرد، به جايى مى‌رسد كه دست هيچ موجودى به او نخواهد رسيد؛ آنچه باعث از بين رفتن مايه‌ها و استعدادهاى الهى در انسان است، گناه است گناه، بياييد تمام قدرت خود را براى بر انداختن ريشه گناه و هوى و هوس از سرزمين وجود خود به كار گيريم، اگر از بند گناه رها شويم تا مقام‌ [في مقعد صدق عند مليك مقتدر][١] به پرواز خواهيم آمد!

در مقام عظمت و بزرگى انسان كه در تمام انسان‌ها به صورت قوه و استعداد موجود است و همه مى‌توانند به آن عظمت بالقوه با اتصال به هدايت، مقام فعليت بدهند، تاكنون سخن‌ها گفته شده و كتاب‌ها نوشته‌اند؛ ولى در اين زمينه مقاله‌اى بسيار كوتاه، ولى فوق‌العاده مهم و پرمحتوا از عارف بزرگ شيخ نجم‌الدين رازى در كتاب «رساله عقل و عشق» در دست است كه اين مقاله با استفاده از آيات و روايات اصيل تنظيم شده و مى‌توان گفت: نتيجه و عصاره تمام گفته‌ها و مقالات و كتب و مسائلى است كه درباره عظمت انسان به ميدان ظهور آمده است، شيخ بزرگ در آن مقاله مى‌گويد:

به حقيقت بدان كه هرچيزى را يك بار زادن است، الا آدمى و مرغ و آنچه ذوات (صاحب) بيضه‌اند كه اين‌ها را دو بار زادن است تا به كمال خود مى‌رسند، هم چنان كه مرغ، بيضه مى‌زايد و بيضه، مرغ مى‌زايد.

زادن اول، بيضه است و در پوست خويش بند است كه نمى‌تواند در هوا پرواز كند و تا در وقتى كه در زير پر و بال مرغى كامل، پرورش نيابد به مقام مرغى نرسد.

هم‌چنين وجود آدم، بيضه صفت‌ [إني جاعل في الأرض خليفة][٢] بود؛ زيرا بيضه در حقيقت، خليفه مرغ است، نگاه كن كه چه شريف مرغى بود كه پوست‌

[١] -قمر( ٥٤): ٥٥.

[٢] -بقره( ٢): ٣٠.