عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٥٥ - ارتباط معرفت باچهار ناحيه انسان
بگذرد؛ زيرا فرشته فاقد شهوت است و نمىتواند تنزل كند.
مولوى در تفسير حديثى كه از پيامبر ٦ و در بعضى كتب از اميرالمؤمنين ٧ نقل شده كه يكى از اين دو بزرگوار ٨ فرمودهاند:
خداوند ملائكه را آفريد و عقل را حقيقت آنان ساخت و چهارپايان را آفريد و شهوت را در بافت آنان به كار برد و آدميان را آفريد و عقل و شهوت را در آنان تركيب كرد، كسى كه عقلش بر شهوتش غلبه كند از ملائكه برتر است و كسى كه عقلش مغلوب شهوت گردد از حيوان پستتر است[١]، تفسير جالبى به مضمون زير دارد:
|
در حديث آمد كه يزدان مجيد |
خلق عالم را سهگونه آفريد |
|
|
يك گروه را جمله عقل و علم وجود |
آن فرشته است و نداند جز سجود |
|
|
نيست اندر عنصرش حرص و هوى |
نور مطلق زنده از عشق خدا |
|
|
يك گروه ديگر از دانش تهى |
هم چو حيوان از علف در فربهى |
|
|
او نبيند جز كه اصطبل و علف |
از شقاوت غافل است و از شرف |
|
|
زان سيم هست آدميزاد و بشر |
از فرشته نيمى و نيمش ز خر |
|
|
نيم خر خود مايل سفلى بود |
نيم ديگر مايل علوى شود |
|
|
تا كدامين غالب آيد در نبرد |
زين دو گانه تا كدامين برد نرد |
|
|
عقل اگر غالب شود پس شد فزون |
از ملايك اين بشر در آزمون |
|
|
شهوت ار غالب شود پس كمتر است |
از بهائم اين بشر زان كابتر است |
|
[١] -وسائل الشيعة: ١٥/ ٢٠٩- ٢١٠، باب وجوب غلبة العقل على الشهوة وتحريم العكس، حديث ٢.