عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٧٥ - ثواب اذان و مقام مؤذن

رنگ نخستين تحول جماد به عالم حيات و منتها و پايش از مشك اذفر باشد كه رمز عطر افشانى گل توحيد در فضاى جان است».

مؤذن‌ها بر مركب‌هاى نور سوار و با طرز بسيار با شكوهى بر فراز آن مركب‌ها مى‌ايستند كه اذان را ايستاده گفته‌اند و فرشتگان خدا، جلودار آنانند و به صداى بلند اذان مى‌گويند.

سپس بلال، سخت به گريه افتاد و شيون كنان گريست و من نيز گريستم، همين كه از گريه آرام گرفت، گفتم: سبب گريه‌ات چه بود؟ گفت: آه كه تو چيزى را به ياد من آوردى.

از حبيبم شنيدم كه مى‌فرمود: به حق آن‌كه مرا به پيامبرى برانگيخت كه مؤذن‌ها بر زبر مركب‌ها ايستاده و «الله اكبر» گويان بر مردم گذر مى‌كنند، همين كه اين را گويند، من صداى ضجه و ناله‌اى از امتم مى‌شنوم، اسامة بن زيد پرسيد: آن ضجه و ناله چيست؟ فرمود: غلغله تسبيح و تحميد و تهليل است و چون گويند: «اشهد ان لا اله الا الله»، امت من مى‌گويد: ما در دنيا تنها همان خداى يكتا را مى‌پرستيديم، پس به آنها گفته مى‌شود راست گفتيد. همين كه گفتند: «اشهد ان محمدا رسول الله» امت من مى‌گويند: اين همان است كه پيام پروردگار ما را براى ما آورد و ما هم با آن‌كه او را از نزديك نديديم به او ايمان آورديم.

پس گفته مى‌شود: راست گفتيد، اين همان است كه وظيفه پيامبرى را كه از پروردگار شما داشت انجام داد و شما به او ايمان داشتيد. پس بر خداست كه ميان شما و او جمع فرمايد، سپس آنان را به منزل‌هايشان مى‌رسانند و در آن منازل چيزهايى است كه نه چشمى ديده و نه گوشى شنيده و نه بر دل آدم زاده‌اى خطور