عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٥٤ - گياهان و هدايت

برنامه‌هاى آن از دانه و شكافته شدن و ريشه كردن و ساق و برگ بيرون دادن و به شكوفه و گل نشستن و به ثمر آمدنش به هدايت حضرت حق است.

مسئله ريشه و فعاليت او براى جذب آب و املاح و رساندن آن به آخرين نقطه درخت يا گياه، اندازه و وزن تنه و تناسب آن با ريشه، مقدار شاخه‌ها و برگ‌ها، مسئله گل و شكوفه و عناصر آن اعم از كاسبرگ و گلبرگ و بساك‌[١] و گرده در آن و كلاله‌[٢] و خامه و تخمدان و تخمك و حركات و فعاليت‌هاى منظم تمام عناصر گياه همه و همه از بركت هدايت الهى است و راستى اندكى تأمل در وضع گياهان و حتى يك گياه بهترين وسيله براى رسيدن به حقيقت توحيد است.

يكى از دانشمندان در مقاله كوتاهى كه به عنوان يك مقدمه بر يك كتاب علمى نوشته مى‌گويد:

يك برگ ناچيز و يك برگ خشكيده‌اى كه از درخت افتاده آن را با دقت نظر بنگريد و آن را بشكافيد و به آثار حيات آن تفكر نماييد؛ ممكن است در وهله اول پيشنهاد من بر شما خوش نيايد، ولى افرادى كه با نظر دقيق سال‌ها به پشت و روى آن خيره شده و عمرى را به مطالعه و پژوهش شگفتى‌هاى طبيعت و آزمايش گياهان گذرانده‌اند و از بى‌اطلاعى و كوتاهى فكر بشر رنج مى‌برند، براى وقوف به اسرار حياتى آن برگ كوشش دارند.

اين برگ‌ها كه زير پاى ما لگدكوب مى‌شوند و خروارها از آن پراكنده و در زير خاك مستور مى‌گردد، همين برگ بى‌مقدار را خداوند، زندگى و حيات و هدايت داده و چه فوائد و خواصى در آن موجود است كه گشايش رموز آن با عقل كوتاه ما مقدور نيست.

سال‌ها و قرن‌هاست كه گياه شناسان و دانشمندان زمان، راجع به آزمايش‌

[١] -بساك: برجستگى دگمه مانند انتهاى ميله پرچم گل كه محتوى دانه‌هاى گرده مى‌باشد.

[٢] -كلاله: برجستگى‌هاى بالاى مادگى گياه.