شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٦٥ - ٦- - ادلة الطرفين

٦-ادلة الطرفين

تا بحال ما اين مراحل را پيموديم:

١-حسن و قبح سه معنى دارد و مورد نزاع ما با اشاعره در حسن و قبح بالمعنى الثالث است،يعنى به معناى مدح و ذم.

٢-حسن و قبح به‌معناى سوم يك امر اعتبارى است و تابع تطابق آراء عقلاء است و واقعيت خارجى ندارد.

٣-حسن و قبح به‌معناى سوم را انسان با عقل عملى خودش ادراك مى‌كند نه عقل نظرى.

٤-سبب حكم عقل به حسن و قبح به‌معناى سوم دو عامل است:

الف-ادراك كمال و نقص نوعى.

ب-ادراك مصلحت و مفسده نوعيه.

٥-حسن و قبح به معناى سوم هم سه قسم پيدا كرد:ذاتى- عرضى-اعتبارى.

حال با تأمل در مطالب گذشته مى‌توانيم با بصيرت كامل وارد ادله طرفين شويم و عادلانه قضاوت كنيم كه حق با اشاعره است و يا با عدليه؟تا نتيجه مطلوب را در ما نحن فيه بدست آوريم:

بحث در اين بود كه آيا حسن و قبح افعال عقلى است و عقل ما استقلالا مى‌تواند آنها را ادراك كند و يا شرعى است و متوقف است بر رسيدن خطابى از شارع و عقل ادراكى ندارد؟اشاعره مى‌گفتند حسن و قبح افعال شرعى است ولى عدليه مى‌گفتند عقلى است.اينك دلائل طرفين:هريك از طرفين دعوى بمنظور اثبات مدعاى خويش ادله‌اى آورده‌اند.كه جناب مصنف اهم آن ادله را عنوان مى‌فرمايند:

دو دليل براى اشاعره مى‌آورند و دو دليل براى عدليه.اما دو دليل اشاعره: