شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٣ - ٣- - بعد سوم

اين نزاع خود سه شاخه دارد:

[سه بعد نزاع در حجيت قطع]

١-بعد اول:

آيا شارع مى‌تواند جلوى حجيت اين قطع را بگيرد و بگويد:اين قطع تو حجت نيست و به آن ترتيب اثر نده يا نه؟جمعى مى‌گويند:آرى شارع مى‌تواند،و هو راى الاخباريين،و جمعى مى‌گويند:خير،هو مسلك اكثر الاصوليين كما ثبت فى محله.

٢-بعد دوم:

برفرض كه شارع بتواند حجيت اين قطع عقلى را نفى كند،آيا نفى هم كرده يا نه؟بعض الاخباريين مى‌گويند:

آرى شارع جلوى حجيت اين قطع را گرفته،آنجا كه مى‌فرمايد:ان دين اللّه لا يصاب بالعقول يعنى انسان با عقل خطاكار خود نمى‌تواند احكام خدا را درك كند و بشناسد.

اما اصوليين مى‌گويند:خير،شرع مقدس چنين كارى نكرده و آن روايت هم معناى ديگرى دارد كما سياتى.

٣-بعد سوم:

بنابراين كه براى شارع ممكن نباشد كه حجيت اين قطع را نفى كند بلكه ناچار باشد او همچنين حكمى داشته باشد.آيا معناى اينكه هرچه را عقل طبق او حكم كند شرع هم حكم مى‌كند چيست؟مراد از حكم شارع آيا صرف ادراك شارع است يعنى هرچه را كه عقل حسن يا قبح او را ادراك مى‌كند شارع هم ادراك مى‌كند؟اما آيا بدنبال اين ادراك امر و نهى هم مى‌كند يا نه؟محتاج به دليل است،و يا اينكه مراد از حكم شارع امر و نهى شارع است كه هرچه را عقل حسن تشخيص داد شارع مى‌گويد:

افعل و هرچه را عقل قبيح تشخيص داد شارع مى‌گويد.لا تفعل؟ هر دو محتمل است و بايد در جاى خود اثبات شود.

حال اين مرحلۀ رابعه با هر سه بعدش در مباحث حجت طرح خواهد شد و فعلا بحث ما در بخش ملازمات عقليه در باب مستقلات راجع به مراحل سه‌گانه قبل است كه به ترتيب تحت عنوان سه مبحث مطرح مى‌سازيم: