شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٤٩ - ٢- - معناى تبعيت در وجوب غيرى
فاعلى باشد لوجوب المقدمة يعنى وجوب ذى المقدمه به وجودآورندۀ وجوب مقدمه باشد اين هم باطل است بدليل اينكه علت فاعلى حقيقى براى وجوب مقدمه و ذى المقدمه هر دو عبارت است از امر مولى.مولى است كه اين عمل را و مقدمات آن را بر انسان واجب مىكند و اين دو وجوب معلولان لعلة ثالثه هستند.
سؤال:چه عاملى باعث شد كه مشهور علماء وجوب مقدمه را معلول وجوب ذى المقدمه بدانند؟
جواب:فلسفۀ اين سخن آن است كه مشهور علما ديدهاند:شوق امر نسبت به مقدمه منبعث از شوق او به ذى المقدمه است و از آنجا سرچشمه گرفته به جهت اينكه انسان وقتى به انجام كارى اشتياق و رغبت دارد بالتبع به هر كارى كه اين عمل بر آنها متوقف باشد شوق پيدا مىكند.يك علاقۀ اصلى به انجام خود آن فعل دارد، يك علاقه و اشتياق تبعى هم به انجام مقدمات آن فعل دارد نظير اينكه شما اصالة علاقمند و عاشق و مشتاق امام هشتم(ع)هستيد ولى بالتبع به صحن و بارگاه آن حضرت و در و ديوار حرم آن حضرت هم عشق مىورزيد و آنها را غرق بوسه مىكنيد و از خاك آن ديار مهر نماز خويش را فراهم مىسازيد نظير عشق شما به مظاهر خداوند و جلوهها و آيههاى ذات حق كه به تبع عشق شما به خود خداست.
به جهان خرم از آنم
كه جهان خرم از اوست
عاشقم بر همه عالم
كه همه عالم از اوست
و اولياء اللّه دريا را دوست مىدارند به صحرا عشق مىورزند به كوه و دشت علاقه دارند منتها نه اينكه ذاتا مطلوبند بلكه از آن رهگذر كه در اينها جلوه حق را مىبينند.