شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١١٨ - ١- - الاجزاء فى الأمارة مع انكشاف الخطإ يقينا)
شك مىكنى كه آيا صحيح خواند تا از دوش تو ساقط شود يا فاسد خواند تا بر شما واجب باشد كه شما دوباره نماز ميت را بخوانيد اصالة الصحة مىگويد:حكم به صحت فعل مسلم كن.و مثل قاعده سوق مسلمين كه امارة تذكيه است يعنى وارد قصابى مىشوى شك دارى كه اين لحوم ذبح شرعى شدهاند يا نه؟قانون فوق مىگويد:بازار،بازار مسلمين است،و اين امارۀ تذكيه و ذبح شرعى است و مثل بينه و شهادت عدلين كه شرعا امارة است بر قبول شهادت بر طهارت،اين آب و آن جامه و...حال اگر انسان برطبق اين امارة عمل كرد سپس كشف خلاف شد.يقينا،آيا عملى كه انجام داده مجزى است يا نه؟مىفرمايد:تمام آنچه در باب امارة در احكام گفتيم در باب امارة در موضوعات هم هست و آن اينكه اگر كسى امارات را طريق بسوى واقع بداند نتيجه قولش عدم اجزاء است و اگر كسى امارة را سبب و موضوع بداند اينجا مىگويد هذا العمل مجز چون به اندازۀ مصلحت واقع نصيب او شده حال به عقيدۀ مشهور علماء شيعه،امارۀ در موضوعات همانند امارۀ در احكام طريقيت دارد و لذا اگر مطابق با واقع درآيد انسان به مصلحت واقع رسيده ولى اگر مخالف واقع درآيد اينجا واقع در جاى خود محفوظ است و تمام مصلحت مال واقع است و برطبق مؤداى امارة هيچ مصلحتى حادث نشده تا جاى واقع را پر كند.
پس جاى اجزاء نيست آرى اگر كشف خلاف نمىشد ولى در واقع امارة خطا بود مكلف معذور بود ولى بعد از كشف خلاف و تمكن از وصول به واقع هيچگونه عذرى ندارد.
سؤال:سر اينكه مشهور علماء امارۀ در موضوعات را همانند امارۀ در احكام حمل بر طريقيت كردهاند نه موضوعيت چيست؟
جواب:سر مطلب آن است كه ادلهاى كه دلالت مىكنند بر حجيت امارت از قبيل«آياتى از قرآن-طوائفى از سنت-اجماع علماء-حكم عقل و بناء عقلاء كه عمده دليل همين بناء عقلاء است»