شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٤ - ٢- - لما ذا سميت هذه المباحث بالملازمات العقلية؟
يعنى فى ذاتها با قطع نظر از حكم شارع و بيان شارع كه فلان شىء حسن است يا قبيح است.
قوله:انها كذلك عند الشارع:
يعنى آن افعال يا اشياء حسن يا قبيح هستند در نزد شارع.
قوله:فلاجل تغليب جانب المقدمة العقلية:
چون در اين موارد كبرى را عقل درك مىكند و ركن اصلى استدلال هم همين كبراى كلى است لذا جانب كبرى را مقدم داشته و نام اين دليل را عقلى گذاشتهاند نظير:ابوين-حسنين-زينبين و...
٢-لما ذا سميت هذه المباحث بالملازمات العقلية؟
مقدمۀ ثانيه:
چرا نام مباحث دليل عقلى و يا احكام عقليه را به ملازمات عقليه ناميدهاند؟وجه تسميۀ آن به ملازمات عقليه چيست؟
جواب:مقدمتا بايد خود ملازمه را معنى كنيم كه مراد از ملازمۀ عقليه چيست؟منظور از ملازمۀ عقليه آن است كه عقل ما حكم مىكند به اينكه ملازمه است ما بين يك حكم شرعى با يك حكم ديگرى و اين دو لازم و ملزومند كه هركجا آن حكم ديگر بود اين حكم شرعى هم هست و لازمۀ او است خواه آن حكم ديگر يك حكم عقلى باشد مانند اينكه شارع فرموده:وظيفۀ تو در حال اضطرار اين است كه بجاى وضوء يا غسل،با تيمم نماز بخوانى.عقل مىگويد:
ملازمه است ما بين اتيان به اين مامور به در حال اضطرار با سقوط امر اختيارى اگر اضطرار زائل شد يعنى اعاده لازم ندارد و قضاء ندارد اين سقوط امر اختيارى،حكم عقل است كه ما بين آن حكم شرعى و اين حكم عقلى ملازمه است و خواه آن حكم ديگر هم يك حكم شرعى باشد مثل اينكه شرع گفته فلان عمل كه ذى المقدمه است واجب است.عقل مىگويد ملازمه است ما بين وجوب ذى المقدمه