شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٤٠ - المسألة الثانية مقدمة الواجب، تحرير النزاع
لغو و بىفايدهاى باشد چون ثمرۀ عمليه ندارد. درحالىكه مسئلۀ مقدمه واجب از دقيقترين و مشهورترين مسائل علم اصول است.
حالا شما اى محصلين و مخاطبين كتاب ما چه صلاح مىدانيد؟ آيا صلاح مىدانيد كه از خير اين مباحث بگذريم و مبحث مقدمه واجب را از سجل و طومار ابحاث اصوليه حذف كنيم يا نه،اين بحث بايد باقى بماند؟مىفرمايد:خير.نمىتوان به آسانى از خير اين مباحث گذشت.
به جهت اينكه اولا برفرض كه هيچ فايده عملى و ثمره فقهى نداشته باشد ولى صدها فايده و ثمرۀ علمى برآن مترتب است.در اين مسئله نكتههاى بسيار دقيق علمى مطرح مىشود كه نبايد از آنها غفلت كرد و آنها را ناچيز به حساب آورد:و ثانيا مسئله مقدمه واجب پيوند با يك سلسله مسائل فقهيهاى دارد كه آن مسائل در فقه ثمرۀ عملى دارند از قبيل مبحث شرط متأخر كه مىگويند غسل شب آينده براى زن مستحاضه شرط صحت روزۀ امروز است.
و يا مىگويند:اجازه لاحقه در بيع فضولى شرط صحت بيع است و از قبيل بحث مقدمات مفوته كه مىگويند غسل جنابت قبل از طلوع فجر شرط صوم فردا است.يا مىگويند اگر يقين دارى كه بعد از دخول وقت تمكن از وضو يا غسل نخواهى داشت قبل از دخول وقت واجب است كه وضوء بگيرى يا غسل كنى اينها مقدمات مفوته هستند يعنى مقدماتى كه اگر پيش از وقت واجب انجام نگيرد موجب تفويت واجب در وقت خودش مىشوند.
و از قبيل مقدمات عباديه كه مىگويند در ميان مقدمات واجب ما يك سلسله مقدمات داريم كه عبادى هستند يعنى برخلاف ساير مقدمات قصد قربت مىطلبند و بدون آن صحيح نيستند و امثال اين امور و اينها چيز كمى نيستند كه انسان از آنها غمض عين كند و ازقضا مهمترين مباحث مسئله مقدمه واجب را همين مباحث و نظائر آنها تشكيل مىدهد.