شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٣٧ - المسألة الثانية مقدمة الواجب، تحرير النزاع
عقليه است و يا غير مستقلات عقليه؟
جواب اين است:پرواضح است كه از غير مستقلات است چون غير مستقلات عقليه آن بود كه عقل در وصول به نتيجه استقلال ندارد و حاكم على الاطلاق نيست بلكه همواره صغرى را از حكم شرع مىگيرد و كبراى كلى را خودش حكم مىكند و از انضمام آن دو،به نتيجه مىرسد.مثلا«هذا الفعل واجب شرعا و كل فعل واجب شرعا يلزمه عقلا وجوب مقدمته شرعا»نتيجه مىگيرد كه پس مقدمۀ اين عمل وجوب شرعى دارد.
سؤال چهارم:به نظر جناب مظفر ملازمه بين وجوب ذى المقدمه و وجوب مقدمه از كدام قسم از اقسام سهگانۀ ملازمه است؟
جواب:در كتاب المنطق ص ٩٩ لزوم را لزوم بين بالمعنى الاعم گرفتهاند و عبارتشان اين است:و من هذا الباب«اى اللزوم البين بالمعنى الاعم»لزوم وجوب المقدمة لوجوب ذيلها فانك اذا تصورت وجوب الصلاة و تصورت الوضوء و تصورت النسبة بينه و بين الصلاة و هى توقف الصلاة الواجبة عليه حكمت بالملازمه بين وجوب الصلاة و وجوب الوضوء.
ولى در اين كتاب بحث تفصيلى در اين رابطه ندارد فقط سربسته اشاره كرده كه«و لكن الامر ليس كذلك»يعنى لزوم لزوم بين بالمعنى الاخص نيست،اما تعيين نكرده كه بين بالمعنى الاعم است يا غير بين ولى در گذشته در دو جاء به اين نكته اشاره شده يكى در بحث دلالات سياقيه كه در رابطه با دلالت اشاره فرموده:«و من هذا الباب دلالة وجوب الشىء على وجوب مقدمه لانه لازم لوجوب ذى المقدمه باللزوم البين بالمعنى الاعم»و يكى در مبحث تقسيمات واجب در تقسيم سوم در رابطه با وجوب تبعى فرمودند:هر دلالت التزامىاى كه لزومش بين بالمعنى الاخص نباشد مثل وجوب مقدمه داخل در دلالت تبعى خواهد بود.پس به نظر خود ايشان اگر ملازمهاى باشد لزومش بين بالمعنى الاعم است و قهرا بايد در باب