شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٣٣ - المسألة الثانية مقدمة الواجب، تحرير النزاع

المسألة الثانية:مقدمة الواجب،تحرير النزاع

مسئلۀ دوم از مسائل پنجگانه باب غير مستقلات عقليه مسئله مقدمۀ واجب است كه يكى از قديم‌ترين و معروف‌ترين و دقيق‌ترين مباحث علم اصول است و در رابطه با مقدمه واجب يك مقدمه داريم و نه مطلب اصلى و يك خاتمه بعنوان نتيجه.

اما مقدمه:جناب مظفر در اين مقدمه سه مطلب را عنوان مى‌كنند كه ما به منظور تكميل مطلب مباحث اين بخش را تحت عنوان هفت سؤال و جواب ارائه مى‌كنيم:

سؤال اول:آيا مسئله مقدمه واجب از مسائل علم اصول است يا از مسائل علم فقه؟يا علم كلام؟

جواب:طبق عباراتى كه قدماء داشتند كه آيا مقدمۀ واجب واجب است يا نه؟مسئله يك مسئله فقهيه خواهد بود مثل بحث از اينكه صلاة الجمعة واجبه ام لا.زيرا بحث فقهى آن است كه موضوع آن فعلى از افعال مكلفين و محمولش حكمى از احكام شرعيه باشد و در عنوان بالا موضوع مقدمه واجب است مثل نصب سلم كه فعل المكلف است و محمول«واجبه»است كه حكمى از احكام تكليفيه است.پس مسئله،مسئلۀ فقهى است و طرح آن در اصول، استطرادى خواهد بود بعضى‌ها گفته‌اند كه مسئله از مسائل كلاميه است چون يك بحث عقلى است كه آيا عقلا مقدمه واجب وجوب دارد يا نه؟نه لفظى.و مباحث عقليه جاى بحثش در مباحث علم كلام است.