شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٥ - ٥/ ١ اشتباه در تفسير

فصل پنجم: آفات تفسير و تأويل‌

٥/ ١ اشتباه در تفسير

١٦٨٩. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله‌: در ميان امّت من، گروهى هستند كه قرآن را مى‌خوانند و آن را مانند پراكنده شدن خرماهاى خشكيده نامرغوب مى‌پراكنند[١] و آن را بر خلاف معنايش تأويل مى‌كنند.

١٦٩٠. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: پس از خود، براى امّتم از سه چيز مى‌ترسم: اين كه قرآن را تأويلات نابه‌جا كنند، يا از لغزش‌هاى عالمان، دنباله‌روى نمايند، يا مال در ميانشان فراوان شود، به طورى كه سركش و سرمست شوند. من، راه نجات از اين وضعيت را به شما خبر مى‌دهم: امّا قرآن، به [آياتِ‌] محكم آن عمل كنيد و به متشابهش ايمان داشته باشيد، و امّا عالِم، در انتظار بازگشتش بمانيد و از لغزشش پيروى نكنيد، و امّا ثروت، راه نجات از آن، گزاردن شكر نعمت و ادا كردن حقّ آن (پرداخت حقوق شرعى) است.

١٦٩١. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: بيشترين چيزى كه پس از [مرگ‌] خود، از آن بر امّتم مى‌ترسم، وجود مردى است كه قرآن را نابه‌جا تأويل [و تفسير] كند، و مردى كه خود را به اين كار (خلافت و جانشينى من)، سزاوارتر از غير خود بداند.

[١]. واژه« دَقَل» كه در متن عربى حديث آمده، به معناى خرماى خشكيده و نامرغوبى است كه بر شاخه‌ها مى‌ماند و با تكان دادن، به اطراف پراكنده مى‌شود. مراد، اين است كه قرآن را تند تند و بدون دقّت در معانى آن مى‌خوانند، يا مراد، اين است كه آن را كُند كُند و با فاصله دادن كلمات از هم مى‌خوانند.