شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤٥ - ٤/ ٤ تفسير مفهومى

١٥٧٢. الكافى‌- به نقل از زراره-: به امام باقر عليه السلام گفتم: از كجا متوجّه شديد و فرموديد كه: «مسح بايد بر بخشى از سر و بخشى از دو پا باشد؟»

امام عليه السلام خنديد و آن گاه فرمود: «اى زراره! پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آن را فرموده است، و كتاب خداوند هم همين را آورده است؛ زيرا خداوند عز و جل مى‌فرمايد: «صورتتان را بشوييد». پس ما از اين فهميديم كه شايسته است تمامىِ صورت شسته شود. آن گاه فرموده است: «و دستانتان را تا آرنج بشوييد»».

بعد، ميان دو سخن، فاصله انداخت و فرمود: «به سرتان مسح بكشيد». وقتى فرمود: «به سرتان»، به خاطر" به" فهميديم كه بخشى از سر است. بعد، «أرجلكم؛ پاهايتان» را در آيه به «رؤوسكم؛ سرهايتان» عطف نمود، همان طور كه دست‌ها را به صورت، ملحق كرد و سپس فرمود: «و بر پاهايتان تا دو برآمدگى». وقتى اين را به سر، [رؤوسكم‌] عطف كرده، فهميديم كه مسح نيز بر بخشى از پا [و نه همه آن‌] است. پيامبر صلى الله عليه و آله هم براى مردم، اين گونه تفسير كرده است؛ ولى آن را تباه كردند».

سپس فرمود: « «اگر آبى نيافتيد، با خاكى پاك تيمّم كنيد، و بر صورت و دستهايتان مسح نماييد». پس وقتى آب نيافتيد، وضو را ساقط كرد و به جاى شستن برخى جاها در وضو، در تيمّم، مسح را قرار داد؛ چون فرمود: «بر صورتتان». بعد به آن عطف فرمود: «و [بر] دستانتان». سپس فرمود: «از آن»، يعنى از آن تيمّم به اينها مسح بكشيد؛ زيرا او مى‌داند كه خاك تيمّم، به همه صورت نمى‌رسد؛ چون بخشى از آن خاك، به كف دست مى‌چسبد و به جاى ديگر نمى‌رسد».

سپس فرمود: «خداوند نمى‌خواهد بر شما قرار دهد» در دين، «حرجى را» و حرج، يعنى سختى.

١٥٧٣. الكافى‌- به نقل از على بن يقطين-: مهدى [عبّاسى‌] از امام كاظم عليه السلام در باره خَمر (شراب) پرسيد كه: آيا خمر در كتاب خداى عز و جل هم حرام شده است؛ چرا كه مردم مى‌دانند كه از ميخوارگى نهى شده‌اند؛ امّا حرام بودن آن را نمى‌دانند؟

امام كاظم عليه السلام به او فرمود: «بله، اى امير المؤمنين! خمر در كتاب خدا هم حرام شمرده شده است».

گفت: آن در كجاى كتاب خدا- كه نامش شكوهمند است-، حرام شده، اى ابو الحسن؟