شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١١٣ - ٣/ ٢ آيات قرآن، يكديگر را تكذيب نمىكنند
نياورده، ايمان آوردنش سودى نمىبخشد»؛ يعنى قبل از آمدن اين نشان- كه عبارت از طلوع خورشيد از مغرب است-، صاحبان خِرد و درايت و دارندگان انديشه، به همين اكتفا مىكنند كه بدانند هر گاه پرده كنار رود، آنچه را به آنان وعده داده مىشود، مىبينند. در آيهاى ديگر مىفرمايد: «خدا، از آن جايى كه تصوّر نمىكردند، بر آنان وارد شد»؛ يعنى بر آنان، عذاب فرستاد. همچنين است معناى زدن خدا بر بنيان ايشان، آن جا كه مىفرمايد: «پس خدا، از پايه، بر بنيانشان زد». مراد از زدن پايه بنيان آنها، فرستادن عذاب بر ايشان است. به همين سان است آنچه در وصف آخرت فرموده است. خداوند، بزرگتر و بس برتر از آن است كه كارهايش، در آن روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است، همان گونه صورت پذيرد كه در دنيا انجام مىگيرد. او هيچ گاه غايب نيست و هرگز با [ديگر پديدههاى] غروب كننده، غروب نمىكند. پس به همين توضيحات كه در باره آن دسته از فرمودههاى خداوند عز و جل در كتابش كه تو را به شك انداخته است، برايت گفتم، بسنده كن و كلام او را همانند كلام بشر مپندار.
او بزرگتر و بالاتر و ارجمندتر و بلندمرتبهتر و والاتر از آن است كه وصف كنندگان، او را جز به آنچه خودِ او در وصف خويش گفته است، وصف كنند. او فرموده است: «چيزى همانند او نيست و او، شنواى بيناست»».
آن مرد گفت: آسودهام نمودى. خدا آسودهات كند- اى امير مؤمنان- و گِرهى از كارم گشودى.
امام عليه السلام [در ادامه] فرمود: «و امّا سخن او كه: «بلكه ايشان، به ديدار پروردگارشان كافرند» و اين سخن خداوند در يادكرد از مؤمنان كه: «آنان كه گمان دارند با پروردگارشان ديدار مىكنند» و اين سخن او در باره غير مؤمنان كه: «درودشان- روزى كه ديدارش كنند-، سلام خواهد بود» و اين سخن او كه: «پس هر كه به ديدار پروردگارش اميد دارد، بايد كار شايسته انجام دهد». امّا آيه «بلكه ايشان، به ديدار پروردگارشان كافرند»، مقصود [از ديدار]، رستاخيز است كه خداوند عز و جل آن را ديدار خود ناميده است. همچنين است اين سخن او كه در يادكرد مؤمنان مىفرمايد: «آنان كه گمان دارند با پروردگارشان ديدار مىكنند»، يعنى يقين دارند كه بر انگيخته و محشور و حسابرسى مىشوند و پاداش و كيفر مىبينند. پس" گمان" در اين جاى بخصوص، به معناى يقين است. همچنين است سخن او كه: «هر كه به ديدار پروردگارش اميد دارد، بايد كار شايسته انجام دهد» و سخن او كه: «هر كه به ديدار پروردگارش اميد دارد، [بدانيد كه] وعده خدا آمدنى است»؛ يعنى: كسى كه ايمان دارد، برانگيخته مىشود.