شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٥٦ - ١ جدال احسن با منكران توحيد

كلام او را نقض كند، دورى گزيند وگرنه چنين فردى در حقيقت با احياى باطلى، حقّى را به پا داشته يا با ميراندن حقّى، حقّ ديگرى را زنده كرده است كه امرى نارواست و زيبنده مؤمن نيست.[١] قرآن كريم در موارد فراوانى كه انسان‌ها دچار انحراف گشته و از حقيقت بازمانده‌اند، به روش بحث‌هاى جدلى پرسش‌هايى را مطرح مى‌كند كه همگى ناظر به جدال احسن اند. در ادامه به نمونه‌هايى از اين پرسش‌هاى جدلى اشاره مى‌شود:

١. جدال احسن با منكران توحيد

خداى سبحان در پرسشى جدلى، از بت‌پرستان مى‌پرسد: آيا كسى كه همه چيز را آفريده و انواع نعمت‌هاى بى‌پايان را به شما ارزانى داشته و به ظاهر و باطن همه چيز آگاه است، مانند بُتانى است كه هيچ يك از اين اوصاف را ندارند؟ قطعاً چنين نيست. پس چگونه و چرا شما بت‌ها را انباز خدا مى‌دانيد و در برابر آنها كرنش مى‌كنيد؟ آيا به خود نمى‌آييد و حق را در نمى‌يابيد:

«أَ فَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لا يَخْلُقُ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ\* وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ\* وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ\* وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لا يَخْلُقُونَ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ\* أَمْواتٌ غَيْرُ أَحْياءٍ وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ\* إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ.[٢]

آيا كسى كه مى‌آفريند، همانند كسى است كه نمى‌آفريند؟ آيا پند نمى‌گيريد؟ اگر نعمت‌هاى خدا را شماره كنيد آن را نمى‌توانيد بشماريد. خداوند آمرزنده مهربان است. خداوند آنچه پنهان مى‌كنيد و آنچه آشكار، مى‌داند. آنهايى را كه غير از خدا مى‌خوانند، چيزى را نمى‌آفرينند و خود آنها آفريده‌اند. مردگانى بى‌روح‌اند، و نمى‌دانند كه چه زمانى برانگيخته مى‌شوند. معبود شما، معبود يگانه است».

[١]. ر. ك: الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٢ ص ٣٧٢.

[٢]. نحل: آيه ١٧- ٢٢.