شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٧ - اهداف سوگند در كلام الهى

اين اجرام به خطا رفته‌اند:[١] «وَ النَّجْمِ إِذا هَوى‌.[٢]

سوگند به ستاره آن هنگام كه فرو مى‌افتد».

٤. متوجه ساختن بشر به منافع فراوان چيزهايى كه به آنها سوگند ياد مى‌شود؛ مانند خورشيد، ماه، ستارگان، شب و روز.[٣] ٥. تعظيم مُقْسمٌ‌به‌ تا مردم بر اثر بزرگداشت آن به عبادت، جهاد و ديگر فرايض و اعمال خير تشويق شوند؛ مانند سوگند به اسبان مجاهدان:

«وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً.[٤]

سوگند به اسبان دونده كه با همهمه تازانند».

و زمان فريضه حج:

«وَ الْفَجْرِ\* وَ لَيالٍ عَشْرٍ.[٥]

سوگند به طلوع فجر. و سوگند به شب‌هاى ده‌گانه».

٦. بيان عظمت مُقسَمٌ‌عليه: قرآن كريم براى اثبات اهميت و عظمت مُقسَمٌ‌عليه به آن سوگند ياد مى‌كند تا همگان به آن نيك بينديشند.

در آغاز سوره شمس- كه در حقيقت، سوره «تهذيب نفس» است و بر محور همين معنا دور مى‌زند- به يازده مُقسَمٌ‌به‌[٦] مهم، براى اثبات اهميت و عظمت مُقْسَمٌ‌عليه‌[٧] (رستگار شدن رشد دهندگان جان و خسارت ديدنِ آلوده‌كنندگان جان‌

[١]. تفسير الفخر الرازى: ج ٢٨ ص ٢٨٠.

[٢]. نجم: آيه ١.

[٣]. مجمع البيان: ج ١٠ ص ٣٧٤؛ تفسير الفخر الرازى: ج ٣١ ص ١٩٨.

[٤]. عاديات: آيه ١.

[٥]. فجر: آيه ١- ٢.

[٦]. الأقسام فى القرآن: ص ١٦٧.

[٧]. أضواء البيان: ج ٨ ص ٥٣٨؛ الأمثل: ج ٢٠ ص ٢٤٠.