شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٩٣ - ٤/ ١٤ تفسير آيههاى متشابه
كننده] بر فراز سرشان حمل مىكنند» و فرموده: «كسانى كه عرش را حمل مىكنند».
امام رضا عليه السلام فرمود: «عرش، همان خدا نيست؛ بلكه عرش، نام دانش و توانايى است، و همه چيز در عرش است. آن گاه حمل كردن [- عرش] را به غير خود كه آفريدههايى از آفريدگانش اند، نسبت داده است؛ چرا كه از آن آفريدهها به سبب حمل عرشش بندگى خواسته است و آنها، حاملان علم خدا هستند، و آفريدگانى پيرامون عرش خدا [او را] تنزيه مىكنند و با علم خدا عمل مىكنند، و فرشتگانى هستند كه اعمال بندگان خدا را مىنويسند و خدا از اهل زمين با طواف پيرامون خانهاش، بندگى خواسته است و خدا، همان طور كه خود گفته، بر عرش، استقرار يافته است و خدا، عرش و حامل آن را حمل مىكند، و كسانى را كه پيرامون عرش هستند، حمل و نگهدارى مىكند، و اوست نگه دارنده و اداره كننده هر نفس، و فوق هر چيزى است و بر همه چيز برترى دارد، و عبارتهاى:" خداوند، حمل شده است"، و" او پايينتر است" را به تنهايى و بدون قرينه نبايد به كار برد، كه در اين صورت، لفظ و معناى لفظ، هر دو، نادرست خواهند شد».
ابو قرّه گفت: آيا اين روايت را دروغ مىانگارى كه مىگويد: «چون خدا خشم كند، خشمش معلوم مىشود؛ زيرا فرشتگانى كه عرش را حمل مىكنند، سنگينى خشم خدا را بر دوش خود احساس مىكنند و به سجده مىافتند، و چون خشم خدا از ميان مىرود و بار دوش آنها سبك مىشود، به جايگاه [و حالت قبلى] خود باز مىگردند»؟
امام رضا عليه السلام فرمود: «بگو ببينم از وقتى كه خداى والا و بلندمرتبه، ابليس را نفرين كرد تا امروز كه خدا بر او خشمگين است، كِى از او خشنود شده است، در حالى كه بر اساس بيان تو، خدا هميشه بر ابليس و دوستان و پيروانش خشمگين بوده است؟[١] چگونه جرئت مىكنى پروردگارت را با دگرگون شدن از حالتى به حالت ديگر و داشتن ويژگىهاى آفريدگان، وصف كنى؟!
او پاك و بلندمرتبه است، با نابود شوندگان نابود نمىشود، همراه دگرگون شوندگان، دگرگون نمىشود و همراه عوض شوندگان، عوض نمىگردد. غير از او در چنگ توانايى و تدبير اوست، و همه آفريدگان، نيازمند اويند و او، از غير خود، بىنياز است».
١٦٢٧. امام باقر عليه السلام- در مورد اين سخن خداى متعال: «اى ابليس! چه چيزى تو را باز داشت كه در
[١]. يعنى: بر اساس نظر تو كه خدا هميشه خشمگين است، بايد حاملان عرش، هميشه در حال سجدهباشند و عرش را حمل نكنند، در حالى كه چنين نيست.