پس وعده خدا در باره پاداش و كيفر، قطعاً تحقّق يافتنى است. پس" ديدار"، در اين جا، به معناى رؤيت نيست؛ بلكه به معناى بر انگيخته شدن است. پس تمام آنچه را كه در كتاب خدا در باره ديدار او آمده است، بفهم و بدان كه همه به معناى برانگيخته شدن است.

همچنين است سخن او كه: «درودشان- روزى كه ديدارش كنند-، سلام خواهد بود»؛ يعنى در روزى كه بر انگيخته مى‌شوند، ايمان از دل‌هايشان زائل نمى‌شود».

آن مرد گفت: آسوده‌ام نمودى- اى امير مؤمنان-. خدا، آسوده‌ات كند كه گِره از كارم گشودى!

امام عليه السلام [در ادامه‌] فرمود: «و امّا سخن او كه: «و گناهكاران، آتش [دوزخ‌] را مى‌بينند و در مى‌يابند كه در آن خواهند افتاد»، يعنى يقين پيدا مى‌كنند كه وارد آن مى‌شوند. همچنين است اين سخن او كه: «من، گمان داشتم كه به حساب خود مى‌رسم»؛ يعنى يقين داشتم كه بر انگيخته و حسابرسى مى‌شوم. نيز چنين است سخن او كه: «آن روز، خدا جزاى شايسته آنان را به طور كامل مى‌دهد و خواهند دانست كه خدا، همان حقيقتِ آشكار است». امّا سخن او به منافقان كه:

«به خدا، گمان‌هايى [نابه‌جا] مى‌برديد». اين گمان، به معناى شك است، نه به معناى يقين.

گمان، دو گونه است: گمان شك و گمان يقين. آن جا كه در باره معاد به كار رفته باشد، گمان، به معناى يقين است، و هر جا در باره دنيا به كار رفته باشد، به معناى شك است.

پس آنچه را برايت تفسير كردم، نيك درياب».

آن مرد گفت: آسوده‌ام نمودى- اى امير مؤمنان-، خدا آسوده‌ات كند!

امام عليه السلام [در ادامه‌] فرمود: «امّا اين سخن خداوند- تبارك و تعالى- كه: «روز قيامت، ترازوهاى عدل را بر پا مى‌داريم و به هيچ كس، كمترين ستمى نمى‌شود». مقصود، ترازوى عدالت است كه در روز قيامت، خلايق بر اساس آن، مؤاخذه مى‌شوند و خداوند- تبارك و تعالى- طبق آن، [متجاوزان به حقوق مردم را] مجازات مى‌كند».

در حديثى ديگر، آمده است [كه فرمود]: «ترازوها، همان پيامبران و اوصيا [ى آنها] هستند».

[امام عليه السلام افزود:] و امّا سخن او كه: «و روز قيامت، براى آنها [قدر و] ارزشى نخواهيم نهاد»، اين، خاص است.[١] و امّا سخن او كه: «آنان، به بهشت وارد مى‌شوند و در آن، بى حساب، روزى داده مى‌شوند».

[١]. يعنى اين آيه، مخصوص اهل كتاب است.