شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٩ - فرق ميان«تأويل» و«تنزيل»

امام در پاسخ فرمود:

كانَ يَحفَظُ عَلَيَّ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله ما كانَ يَنزِلُ عَلَيهِ مِنَ القُرآنِ وأنَا عَنهُ غائِبٌ حَتّى‌ أقدَمَ عَلَيهِ فَيُقرِئُنيهِ ويَقولُ لي: يا عَلِيُّ، أنزَلَ اللَّهُ عَلَيَّ بَعدَكَ كَذا وكَذا وتَأويلُهُ كَذا وكَذا، فَيُعَلِّمُني‌تَنزيلَهُ وتَأويلَهُ.[١]

فرمود: «پيامبر خدا، هر آنچه از قرآن كه در نبودِ من بر وى نازل مى‌شد، براى من نگه مى‌داشت تا بيايم و مرا به خواندن آن، وا مى‌داشت و مى‌فرمود:" اى على! پس از رفتن تو، اين آيه و اين آيه بر من نازل شده و معناى آن، چنين و چنان است" و تنزيل و تأويل آن را به من مى‌آموخت».[٢] همچنين از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده:

مَعاشِرَ النّاسِ، هذا عَلِيٌّ أخي ووَصِيّي وواعي عِلمي وخَليفَتي في امَّتي عَلى‌ مَن آمَنَ بي، ألا إنَّ تَنزيلَ القُرآنِ عَلَيَّ، وتَأويلَهُ وتَفسيرَهُ بَعدي عَلَيهِ.[٣]

اى گروه مردم! اين على، برادر، وصىّ، گنجينه دانش، و جانشينم در بين امّت من براى ايمان آورندگان به من است. آگاه باشيد كه قرآن بر من نازل شده و تأويل و تفسير آن پس از من، بر عهده اوست.

و نيز در مسند ابن حنبل از ابوسعيد خدرى نقل شده كه مى‌گويد:

ما در انتظار پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نشسته بوديم كه آن حضرت از خانه يكى از همسرانش بيرون آمد. همراه او شديم. كفش پيامبر پاره شد. على عليه السلام ماند تا كفش ايشان را وصله زند. قدرى كه راه رفتيم پيامبر صلى الله عليه و آله منتظر ايستاد تا على عليه السلام برسد. ما هم توقف كرديم. در اين جا فرمود:

إنَّ مِنكُم مَن يُقاتِلُ عَلى‌ تَأويلِ هذَا القُرآنِ كَما قاتَلتُ عَلى‌ تَنزيلِهِ، فَاستَشرَفنا وفينا

[١]. دانش‌نامه امير المؤمنين عليه السلام: ج ١٠ ص ٥٥٤ ح ٤٩١٠.

[٢]. ر. ك: ص ٥٩( فصل دوم: شناخت تفسير و تأويل/ استواران در دانش و در شناخت تأويل).

[٣]. دانش‌نامه امير المؤمنين عليه السلام: ج ١٠ ص ٥٥٠ ح ٤٨٩٨.