آرى. چنين است خداوند- تبارك و تعالى- و پاك و منزّه و برتر است از اين كه از او چيزى سر زنَد كه از آفريدگان، سر مى‌زند، در حالى كه او ريزبين و آگاه است، و بالاتر و بزرگ‌تر از آن است كه در او چيزى رُخ دهد كه در مخلوقاتش رُخ مى‌دهد، در حالى كه علم او بر عرشش قرار گرفته و بر هر نجوايى، گواه است و بر هر چيزى، نگهبان است و فراهم آورنده هر موجودى و تدبير كننده همه چيزهاست. خدا، بسى والاتر و بزرگ‌تر از آن است كه بر عرشى بنشيند».

[سپس‌][١] امام عليه السلام فرمود: «و امّا سخن او كه: «پروردگارت و فرشته [ها]، صف در صف مى‌آيند» و سخن او كه: «و همان گونه كه شما را نخستين بار آفريديم، [اكنون نيز] تنها به سوى ما آمده‌ايد» و سخن او كه: «مگر انتظار آنان، غير از اين است كه خدا و فرشتگان، در [زير] سايبان‌هايى از ابر سپيد، به سوى آنان بيايند» و سخن او كه: «آيا جز اين انتظار دارند كه فرشتگان به سويشان بيايند، يا پروردگارت بيايد، يا پاره‌اى از نشانه‌هاى پروردگارت بيايد؟»، اينها، همچنان كه خداوند عز و جل فرموده، درست اند؛ امّا آمدن او، مانند آمدن مخلوق نيست. [قبلًا] به تو گفتم كه بسا چيزى از كتاب خدا كه تأويل [و معناى واقعى‌] آن، با تنزيل [و معناى لفظى‌] آن، متفاوت است و به كلام بشر نمى‌مانَد. اكنون، گوشه‌اى از اين مطلب را به آگاهى تو مى‌رسانم و به خواست خدا، به آن اكتفا خواهى كرد:

از آن جمله است اين سخن ابراهيم عليه السلام كه: «من به سوى پروردگارم مى‌روم. پس به زودى، مرا هدايت خواهد كرد». رفتن او به سوى پروردگارش، به معناى روى آوردنش به او از طريق عبادت و تلاش و نزديك شدن به خداوند عز و جل است. آيا نمى‌بينى كه تأويل آن، غير از تنزيل آن است؟! نيز مى‌فرمايد: «و آهن را كه در آن براى مردم، خطرى سخت و سودهايى است، پديد آورديم» كه مقصود، جنگ‌افزار و جز آن است.

امّا سخن او كه: «آيا جز اين، انتظار دارند كه فرشتگان به سويشان بيايند؟»، به محمّد صلى الله عليه و آله از مشركان و منافقانى خبر مى‌دهد كه دعوت خدا و پيامبر را نپذيرفتند. پس فرمود: «آيا جز اين انتظار دارند كه فرشتگان به سويشان بيايند»، آن گاه كه دعوت خدا و پيامبر او را نپذيرفتند؟ «يا پروردگارت مى‌آيد، يا برخى از نشانه‌هاى پروردگارت مى‌آيد»؛ يعنى در سراى دنيا به آنها عذاب مى‌رسد، همان گونه كه نسل‌هاى پيشين را عذاب كرد. پس اين، خبرى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در باره آنان مى‌دهد. سپس مى‌فرمايد: «روزى كه يكى از نشانه‌هاى پروردگارت بيايد، كسى كه قبلًا ايمان نياورده يا خيرى در ايمان آوردن خود به دست‌

[١]. ظاهراً اين جمله هميشگى آن مرد به امير مؤمنان عليه السلام كه:« آسوده‌ام نمودى، اى امير مؤمنان! ...»، از اين‌جا افتاده است.