شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث

بخش ششم تفسير و تأويل قرآن

فصل يكم نياز به تفسير و تأويل قرآن

1/ 1 گونههاى آيات قرآن

1/ 2 وجوه قرآن

1/ 3 قرآن، ظاهر و باطنى دارد

الف - شمار بطنهاى قرآن

پژوهشى در باره شمار بطنهاى قرآن

ب - معناى ظاهر و باطن قرآن

ج - نمونههايى از تفسير باطنى

پژوهشى در باره تفسير و تأويل و تنزيل قرآن

واژهشناسى«تفسير»،«تأويل» و«تنزيل»

واژهشناسى«تأويل»

واژهشناسى«تنزيل»

كاربرد كلمه«تفسير» در قرآن

كاربرد كلمه«تأويل» در قرآن

كاربرد كلمه«تنزيل» در قرآن

فرق تفسير قرآن و تأويل آن

فرق ميان«تأويل» و«تنزيل»

فصل دوم شناخت تفسير و تأويل

2/ 1 ارزش شناخت تأويل

2/ 2 وجوب مراجعه به عالم در شناخت متشابه

2/ 3 دشوار بودن شناخت تفسير و تأويل

2/ 4 استواران در دانش و در شناخت تأويل

فصل سوم تفسير شدن قرآن با قرآن

3/ 1 آيات قرآن، تأييدكننده يكديگرند

3/ 2 آيات قرآن، يكديگر را تكذيب نمىكنند

فصل چهارم نمونههايى از احاديث تفسيرى

4/ 1 آنچه اسباب نزول را روشن مىكند

4/ 2 آياتى كه با آيات ديگر، تفسير مىشوند

4/ 3 تفسير لفظى

4/ 4 تفسير مفهومى

4/ 5 تفسير مصداقى

4/ 6 تفسير قرآن با اصول عقلى

4/ 7 تفسير احكام فقهى

4/ 8 تفسير حكمت احكام

4/ 9 تفسير قرآن با علوم تجربى

4/ 10 تفسير عملى قرآن

4/ 11 تفسير قرآن با كشف و شهود و تجسم اعمال

4/ 12 تفسير قرآن با تاريخ

4/ 13 تفسير قرآن با تمثيل

4/ 14 تفسير آيههاى متشابه

4/ 15 تقييد اطلاقها و تخصيص عامها

4/ 16 تفسير اشارى

4/ 17 تفسير باطنى

4/ 18 مشخص كردن آيات منسوخ

4/ 19 آگاهى دادن نسبت به تفسيرهاى نادرست

4/ 20 تفسير قرآن بدون اشاره به آيهاى خاص

الف - همزادى دانش و ايمان

ب - خشيت، محصول علم است

ج - اخلاص، حكمت به بار مىآورد

د - قلمرو خرد در خداشناسى

ه - عمل به دانستهها، دانش به بار مىآورد

و - گناه، دل را تار و بيمار و فاسد مىكند

فصل پنجم آفات تفسير و تأويل

5/ 1 اشتباه در تفسير

5/ 2 هوس

5/ 3 رأى

5/ 4 نادانى

5/ 5 بىنيازى جستن از استواران در دانش

بخش هفتم روش تبليغ در قرآن

فصل يكم به كارگيرى حكمت در تبليغ

1/ 1 دعوت به خردورزى و انديشيدن

1/ 2 استناد به دليل روشن و برهان

1/ 3 نمونههايى از برهانهاى قرآن در توحيد

الف - برهان فطرت

ب - برهان نظم

ج - برهان حدوث

1/ 4 نمونههايى از برهانهاى قرآن در باره نبوت

الف - گواهى دادن خدا

ب - گواهى دادن پيامبران

ج - گواهى دادن كسى كه علم كتاب، نزد اوست

د - شناخت عالمان بنى اسرائيل و ايمان آوردن شمارى از عالمان اهل كتاب

ه - گواهى دادن علم و عالم

فصل دوم به كارگيرى موعظه در تبليغ

2/ 1 اندرزهاى خدا

2/ 2 اندرزهاى عيسى(ع)

2/ 3 اندرزهاى پيامبر(ص)

فصل سوم به كارگيرى جدل در تبليغ

3/ 1 مجادله پسنديده

3/ 2 مجادله نكوهيده

الف - مجادله در قرآن

ب - رد كردن آياتى از قرآن با آيات ديگر

پژوهشى در باره ضرب قرآن به قرآن

روايات ضرب قرآن به قرآن

بررسى ديدگاهها

جمعبندى و نتيجهگيرى

ج - مجادله در دين

پژوهشى در باره مجادله در قرآن

جدل در لغت و اصطلاح

جدل، در اصطلاح منطق

پيشينه جدل در اسلام

براهين جدلى قرآن كريم

جدال احسن

1 جدال احسن با منكران توحيد

2 جدال احسن با منكران معاد

3 جدال احسن با منكران قرآن

4 پيامبران و جدال احسن

يك مجادله حضرت نوح عليه السلام با قوم خود

دو مجادلات حضرت ابراهيم عليه السلام

الف - جدال با آزر

ب - جدال با بتپرستان

ج - جدال با ستارهپرستان

د - مجادله با نمرود

سه جدال موسى عليه السلام با فرعون

چهار مجادلات پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله

الف - مجادله با مشركان در نفى شرك و بتپرستى

ب - مجادله با اهل كتاب(يهود)

جدال باطل

نمونههايى از جدال باطل

1 جدال كافران در آيات الهى

2 جدال بر اساس باطل

3 جدال در باره خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله

4 جدال در باره قيامت

5 جدال با مؤمنان

6 جدال خصمانه

7 جدال بر سر پندارهاى پوچ

8 جدال بر ضد حق پس از روشن شدن آن

9 جدال به نفع خائنان و ظالمان

10 جدال در حج

فصل چهارم به كارگيرى مثل در تبليغ

4/ 1 انديشيدن در مثلهاى قرآن و مراجعه به اهل بيت در باره آنها

4/ 2 نهى از نينديشيدن در مثلهاى قرآن

4/ 3 نمونههايى از مثلهاى قرآن

الف - مثل نور خدا

ب - مثل ياران پيامبر صلى الله عليه و آله

ج - مثل حق و باطل

د - مثل سخن پاك و سخن ناپاك

ه - مثلهايى براى بيان ويژگىهاى مؤمن و كافر

و - مثل كافر

ز - مثل مشرك

ح - مثل منافق

ط - مثل انفاق كردن در راه خدا

ى - مثل انفاق كردن رياكارانه

ك - مثل زندگى دنيا

ل - مثل كردارهاى كافران

م - مثل دلهاى سخت

ن - مثل نادان

س - مثل عالم بىعمل

ع - مثل همسر خوب و همسر بد

ف - مثل ناسپاسى در برابر نعمت خدا

پژوهشى در باره مثلهاى قرآن

مثل در لغت و اصطلاح

ويژگىها و فوايد تمثيل

اقسام تمثيل

مثل در قرآن

ويژگىها و اهداف تمثيلات قرآنى

امثال قرآن در روايات

اقسام امثال قرآن

فصل پنجم به كارگيرى سوگند در تبليغ

5/ 1 تكسوگندها

الف - سوگند به خداى يكتا

ب - سوگند به پروردگار

ج - سوگند به پيامبر صلى الله عليه و آله

د - سوگند به قرآن كريم

ه - سوگند به عصر

و - سوگند به ستارگان و جايگاههاى آنها

ز - سوگند به آسمان مشبك

5/ 2 چندسوگندها

پژوهشى در باره سوگندهاى قرآنى

پيشينه سوگند

1 پيشينه تاريخى

2 پيشينه پژوهشى

ساختار سوگند

1 جملههاى سوگند

2 حروف و كلمات سوگند

3 مقسمبه

الف - سوگند به خداوند

ب - سوگند به صفات و افعال فرشتگان

ج - سوگند به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله

د - سوگند به قرآن كريم

ه - سوگند به قيامت

و - سوگند به نفس انسان

ويژگىهاى سوگندهاى قرآنى

اهداف سوگند در كلام الهى

فهرستها

(1) - فهرست آيات

(2) - فهرست اعلام

(3) - فهرست جمعيتها و قبيلهها

(4) - فهرست مكانها

(5) - فهرست اشعار

(6) - فهرست زمانها

(7) - فهرست غريب الحديث

(8) - فهرست اديان، فرقهها و مذاهب

(9) - فهرست منابع و مآخذ

شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣٩ - ٤/ ٤ تفسير مفهومى

١٥٥٩. امام باقر عليه السلام‌- در باره اين سخن خداوند متعال: «جز اين نيست كه خدا مى‌خواهد آلودگى را فقط از شما خاندان [پيامبر] بزدايد و شما را كاملًا پاكتان گرداند»-: [يعنى‌] از زاد و ولد جاهلى.

١٥٦٠. امام على عليه السلام: خداوند عز و جل ما اهل بيت را برترى بخشيده است و چرا چنين نباشد، در حالى كه خداوند عز و جل در كتابش مى‌فرمايد: «جز اين نيست كه خدا مى‌خواهد آلودگى را فقط از شما خاندان [پيامبر] بزدايد و شما را كاملًا پاكتان گرداند»؟! او ما را از انواع فساد و فحشا، چه آشكارش و چه نهانش، پاك گردانيده است. بنا بر اين، ما در شاه‌راه حق هستيم.

١٥٦١. امام باقر عليه السلام: ما به وصف در نمى‌آييم، و چگونه به وصف در آيند قومى كه خداوند، آلودگى- يعنى شك- را از آنان زدوده است؟!

١٥٦٢. امام صادق عليه السلام‌- در باره اين سخن خداوند عز و جل: «جز اين نيست كه خدا مى‌خواهد آلودگى را فقط از شما خاندان [پيامبر] بزدايد و شما را كاملًا پاكتان گرداند»-: مراد از آلودگى، شك است.