شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣١ - روايات ضرب قرآن به قرآن

احمد اين ماجرا را با سندهاى گوناگون و با اندكى اختلاف، در مسند خود گزارش كرده است.[١] بر اساس برخى روايات، پيامبر زمانى اين سخن را فرمود كه اصحاب در موضوع قَدَر با يكديگر مخاصمه داشته‌اند:

خَرَجَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عَلى‌ أصحابِهِ وهُم يَختَصِمونَ فِي القَدَرِ ...[٢]

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به ميان يارانش آمد و ديد كه در باره قَدَر، بحث مى‌كنند.

ابن كثير روايات ضرب القرآن بالقرآن را با سندهاى مختلف در تفسير خود گرد آورده است.[٣] در روايات شيعه نيز موضوع ضرب قرآن به قرآن آمده است: امام صادق عليه السلام از پدر بزرگوارش نقل كرده كه مى‌فرمايد:

ما ضَرَبَ رَجُلٌ القُرآنَ بَعضَهُ بِبَعضٍ إلّاكَفَرَ.[٤]

هيچ شخصى، آيات قرآن را با آيات ديگر آن، رد نكرد، مگر آن كه كافر شد.

اين روايت از طرق مختلفى در منابع حديثى شيعه گزارش شده است.[٥] بر پايه روايت ديگرى، امام صادق عليه السلام به تبيين انحراف امّت اسلامى پس از پيامبر پرداخت و راز اين انحراف را اين گونه توضيح داد:

وَذلكَ أنَّهُم ضَربَوا القُرآنِ بِبَعضٍ وَاحتَجّوا بِالمَنسوخِ وهُم يَظُنّونَ أنَّهُ النّاسِخُ، وَاحتَجّوا بِالخاصِّ وهُم يُقَدِّرونَ أنَّهُ العامُّ وَاحتَجّوا بِأَوَّلِ الآيَةِ وتَرَكُوا السُّنَّةَ في تَأويلِها، ولَم يَنظُروا إلى‌ ما يَفتَحُ الكَلامَ وإلى‌ ما يَختِمُهُ، ولَم يَعرِفوا مَوارِدَهُ ومَصادِرَهُ؛ إذ لَم يَأخُذوهُ عَن أهلِهِ، فَضَلّوا وأضَلّوا.[٦]

[١]. مسند ابن حنبل: ج ٢ ص ٥٩٤ ح ٦٦٨٠ و ص ٦٣٢ ح ٦٨٦٠.

[٢]. ر. ك: ص ٣٢٢ ح ١٧٧١.

[٣]. تفسير ابن كثير: ج ١ ص ٥٤٢.

[٤]. ر. ك: ص ٣٢٢ ح ١٧٧٠.

[٥]. الكافى: ج ٢ ص ٦٣٢؛ معانى الاخبار: ص ١٩٠.

[٦]. ر. ك: ص ٣٢٤ ح ١٧٧٣.