شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٣ - بررسى ديدگاهها

٢. ضرب قرآن به قرآن، به‌كارگيرى رأى و نظر خويش در مجمل، مؤوّل، مطلق، عام، مَجاز، متشابه و ديگر معضلات و نكات پيچيده قرآن و جمع كردن بين اين نكات پيچيده با نظرهاى خيالى و افكار ساختگى، و در نتيجه استنباط احكامى از آن و عمل كردن و فتوا دادن بر اساس آن است، بدون آن كه مستند درست و سخن روشنى از اهل ذكر عليهم السلام در اين باره رسيده باشد.[١] از همين رو، برخى ضرب قرآن به قرآن را از مصاديق تفسير به رأى بر شمرده‌اند.[٢] ٣. عده‌اى از دانشمندان نيز بر اين باورند كه ضرب قرآن به قرآن، خلط ميان آيات و بر هم زدن تناسب و هماهنگى آيات است، به گونه‌اى كه در معانى و مقاصد آيات اخلال شود كه اين‌كار با ناديده گرفتن خاص و عام، مطلق و مقيد، ناسخ و منسوخ، محكم و متشابه و ... و همچنين به كار گيرى آيه‌اى بدون توجه به جايگاه آن و تناسب و پيوند آن با قبل و بعد صورت مى‌گيرد.[٣] در مواردى آميختن آيات به گونه‌اى است كه حلال، حرام مى‌شود و حرام به حلال بدل مى‌گردد يا آيه روشن و محكم، آيه‌اى مبهم و متشابه قلمداد مى‌شود.[٤] ٤. شمارى از حديث‌پژوهان، ضرب قرآن به قرآن را به معناى تفسير يك آيه به كمك آيه ديگر دانسته‌اند. آنان از همين رو، تفسير قرآن به قرآن را جايز ندانسته و از آن منع كرده‌اند.[٥]

٥. با توجه به مضمون روايات پيش گفته از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله‌[٦] و نيز سفارش امير

[١]. شرح اصول كافى مازندرانى: ج ١١ ص ٨٣.

[٢]. البرهان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٤٢؛ تفسير العياشى: ج ١ ص ١٨؛ منية المريد: ص ٣٦٩.

[٣]. الميزان فى تفسير القرآن: ج ٣ ص ٨٣؛ صراط النجاة: ج ٢ ص ٤٤٩؛ قرآن در قرآن: ص ٣٩٦.

[٤]. المجازات النبوية: ص ٣٦١.

[٥]. الحدائق: ج ٦ ص ٣٥٥؛ شرح اصول كافى: ج ١١ ص ٨٣؛ بحار الأنوار: ج ٨٩ ص ٣٩.

[٦]. بحار الأنوار: ج ٣٠ ص ٥١٢؛ مسند ابن حنبل: ج ٢ ص ١٨٥؛ سنن ابن ماجة: ج ١ ص ٣٣.