روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨١ - ترجمه
باشد [١]و كيمنه كژدمان [٢]چند شترى باشد [٣]كه يك زخم كه بزنند تا چهل سال ساكن نشود [٤]،و گفتند. [٥]آن باشد كه ايشان از گرماى دوزخ بنالند و به ستوه آيند خداى تعالى زمهريرى پديد آرد و سرمايى كه ايشان از آن بگريزند و در ميان آتش شوند.و گفتهاند: [٦]زيادت عذاب آن است كه امثال آن عذاب كه بر اتباع ايشان باشد،بر ايشان نهند براى اضلال ايشان اتباع را،چنان كه گفت: وَ أَثْقٰالاً [٧]مَعَ أَثْقٰالِهِمْ... [٨]، و گفتهاند:مراد آن است كه عذاب ايشان مضاعف كنند، بِمٰا كٰانُوا يُفْسِدُونَ ،به آن فساد كه ايشان در زمين كرده باشند [٩]از كفر و منع مردمان از ايمان.و«ما» مصدريّه است،اى بفسادهم.
وَ يَوْمَ نَبْعَثُ ،و ياد كن اى محمّد آن روز كه ما برانگيزيم در هر امّتى گواهى بر ايشان هم از ايشان،يعنى روز قيامت كه ما پيغمبران را برانگيزيم تا بر امّت گواهى [١٠]دهند،و براى آن گفت كه از ايشان كه هر پيغامبر كه خداى فرستاد به قومى از ايشان،از قبيله ايشان و شهر ايشان فرستاد. وَ جِئْنٰا بِكَ شَهِيداً عَلىٰ هٰؤُلاٰءِ ، و تو را بياريم تا گواهى [١١]دهى بر اينان كه تو پيغامبر اينانى،و از اينانى و«شهيدا» اول منصوب است بر مفعول به،و دوّم منصوب است بر حال. وَ نَزَّلْنٰا عَلَيْكَ الْكِتٰابَ ، و بفرستاديم كتاب قرآن بر تو، تِبْيٰاناً لِكُلِّ شَيْءٍ ،بيان و شرح هر چيزى.و تفعال بناى [١٢]مبالغه باشد و نصب او بر مفعول له است،اى للبيان و الهداية و روا بود كه مصدرى بود در جاى حال،اى مبيّنا [١٣]و هاديا. وَ هُدىً ،و لطفى [١٤]مقرّب به طاعت [١٥]و خيرات، [١٦]و رحمتى و بخشايشى از خداى تعالى بر بندگانش به عاجل و آجل. وَ بُشْرىٰ ،و بشارتى و مژدهاى مسلمانان را كه فرمان خداى را گردن نهاده
[١] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:باشند.
[٢] .قم:كژدمانى كه باشند.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:باشند.
[٤] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:نشوند.
[٥] .قم،آب،آز،آج،لب:گفتهاند.
[٦] .قم+اين.
[٧] .اساس:اثقالند،كه با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد.
[٨] .سورۀ عنكبوت(٢٩)آيۀ ١٣.
[٩] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:كردهاند.
[١١] [١٠] .قم:گواهى.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:به تاى.
[١٣] .اساس:متبنا،به قياس نسخۀ قم،تصحيح شد.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:لطف.
[١٥] .همۀ نسخه بدلها:طاعات.
[١٦] .قم+و رحمة.