روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٧ - ترجمه
و كتان و خزّ و قزّ.أهل معانى گفتند:أراد تقيكم الحرّ و البرد،فاكتفى بذكر أحدهما عن الآخر.مراد آن است كه اين پيراهنها [١]شما را بازپايد از گرما و سرما [٢]جز كه اكتفا كرد به ذكر يكى [٣]از ديگر. وَ سَرٰابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ ،و نيز پيراهنها [٤]كه شما را در كالزار [٥]نگاه دارد از زره و جوشن و آنچه در كالزار [٦]دارند[و اراد تقيكم مضرّة بأسكم فحذف المضاف و أقام المضاف اليه مقامه يعنى آفت كارزار از شما بگرداند] [٧]و شما را نگاه دارد از وقع سلاح و طعن نيز[ه]و ضرب شمشير.
عطاء خراسانى [٨]گفت:قرآن برحسب عادت و آلت [٩]عرب آمد،نبينى كه خداى گفت:من الجبال أكنانا؟و آنچه براى ما [١٠]پديد كرد بيشتر و بهتر است و لكن ايشان اصحاب جبالند و زمين ايشان كوهستان است همچونين [١١]گفت: وَ مِنْ أَصْوٰافِهٰا وَ أَوْبٰارِهٰا وَ أَشْعٰارِهٰا ،و آنچه براى ما پديد كرد [١٢]ابريشم و خزّ و قزّ و قطن و كتان بيشتر و بهتر است و لكن ايشان اهل باديهاند و ايشان را چهار پايان باشند [١٣]و أثاث ايشان [١٤]از موى چهار پايان [١٥]بود و همچونين [١٦]گفت: تَقِيكُمُ الْحَرَّ ،و آنچه سرما بازدارد بهتر بايد و لكن بلاد ايشان گرمسير است براى آن منّت [١٧]نهاد به بازداشت گرما [١٨].
كذلك قوله: مِنْ جِبٰالٍ فِيهٰا مِنْ بَرَدٍ... [١٩]،و اين ثلج و برف كه ما را باشد بيش از آن و به از آن و بىآفتتر از آن است،و لكن در بلاد ايشان نباشد و نشناسند [٢٠]آن را.اين جواب طاعنى [٢١]است اگر به اين چيزها بر قرآن طعن زند. كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ ، نعمت خويشتن بر شما [٢٢]همچونين تمام مىكند تا باشد كه شما اسلام آرى و گردن بنهى و طاعت دارى او را.و از عبد اللّه عبّاس روايت كردند كه او خواند:
[٤] [١] .آط،آب،آج،لب:پرهنها.
[٢] .آط،آب،آز،آج،لب:سرما و گرما.
[٣] .قم.بر يكى.
[٦] [٥] .همۀ نسخه بدلها:كارزار.
[٧] .اساس افتادگى دارد،از قم آورده شد.
[٨] .آط:خوراسانى.
[٩] .قم:آلت و عادت.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها+در زمين سهل.
[١١] .آط،آب،آز،آج،لب:همچنان.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها از.
[١٣] .قم،آط،آب،آز:چهار پاى باشد.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها بجز قم+بيشتر.
[١٥] .قم:آن چهار پايان بيشتر بود.
[١٦] .همۀ نسخه بدلها:همچنين.
[١٧] .همۀ نسخه بدلها+كه.
[١٨] .قم،آط،آب،آز+نهاد،آج،لب+نها.
[١٩] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٤٣.
[٢٠] .قم:و نعمتى شناسند.
[٢١] .قم:طاعن،آب،آج،لب:طاعتى.
[٢٢] .همۀ نسخه بدلها:همچنين بر شما.