روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٢ - ترجمه
أَلاٰ سٰاءَ مٰا يَحْكُمُونَ ،الا و بد حكم [١]است آنچه ايشان مىكنند.و آن آن بود كه در جاهليّت كسى را دختر [٢]آمدى او را زنده در گور كردندى [٣]از دو وجه:يكى از ترس [٤]درويشى چنان كه خداى تعالى گفت: وَ لاٰ تَقْتُلُوا أَوْلاٰدَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاٰقٍ [٥]... ، و ديگر آنكه تا ناسزائى به خواستن او فراز نيايد،چنان كه شاعر [٦]گفت در تشكّى [٧]از مثل اين حال:
تبغّى ابن كوز و السّفاهة كاسمها
ليستاد منها [٨]إن شتونا لياليا
فما اكثر [٩]الأشياء عندي حزازة
بأن أبت مرزيّا [١٠]عليك و رازيا [١١]
فلا تطلبنها [١٢]يا ابن كوز فإنّه
غذا النّاس مذ قام النّبيّ الجواريا
و إنّ الّتي [١٣]حدّثتموا في أنوفنا [١٤]
و اعناقنا من الإباء كما هيا
چون اسلام آمد خداى تعالى در اين معنى آيات فرستاد و نهى كرد از اين.و رسول-عليه السّلام-بر اين تهديد كرد و عمّى بود فرزدق را نام او صعصعه.او چون خبر يافت [١٥]كه كسى را دختر آمده است او را چند شتر به هديه فرستادى تا او در وجه تجهيز او كردى و او را زنده دفن نكردى [١٦].فرزدق اين در جملۀ مفاخر خود بازگفت، في قوله:
و عمّى الّذي منع الوائدات
فأحيا الوئيد و لم يوئد [١٧]
أَلاٰ سٰاءَ مٰا يَحْكُمُونَ
،نظيره قوله: أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَ لَهُ الْأُنْثىٰ، تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزىٰ ، [١٨].
[١] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:حكمى.
[٢] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:دختران.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:كردى.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:يكى ترس.
[٥] .سورۀ بنى اسرائيل ١٧ آيۀ ٣١.
[٦] .قم:شاعرشان،ديگر نسخه بدلها:شاعر ايشان.
[٧] .همۀ نسخه بدلها بجز قم و آج:تشنگى.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:منّا.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:اكبر.
[١٠] .آط،آب،آز:مزريّا.
[١١] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:زاريا.
[١٢] .آط:تطلينها.
[١٣] .قم:الّذى.
[١٤] .آج،لب:انوقنا.
[١٥] .همۀ نسخه بدلها:يافتى.
[١٦] .همۀ نسخه بدلها بجز قم و آط:كردى.
[١٧] .اساس:تؤيد،به قياس نسخه آج تصحيح شد.
[١٨] .سورۀ نجم ٥٣ آيات ٢١ و ٢٢.