قوله: مٰا أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،سبب نزول آيت و وجه اتّصال او به آيت متقدّم آن است كه:ايشان تولّاى ابليس براى آن كردند كه اعتقاد كرده بودند كه ابليس و شياطين غيب دانند تا ايشان را از غيب خبر دهند و اخبار آسمان دارند و بر اصول آن واقفند.خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت:

از كجا آمد شما را كه ايشان علم آسمان و زمين و اصول اشياء دانند و من ايشان را حاضر نكردم[به خلق آسمان و زمين،و نه] [١]به خلق خود [٢]؟مفسّران برآنند كه ضمير راجع است با شياطين،في قوله: مٰا أَشْهَدْتُهُمْ .كلبى گفت:راجع است با فريشتگان.و بعضى دگر گفتند:راجع است با كافران. وَ لاٰ خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ ، و لا خلق بعضهم بعضا.ابو جعفر خواند:ما اشهدناهم [٣]بر خبر از جمع على التّعظيم.و وجهى دگر در معنى آيت،آن گفتند كه:من ايشان را حاضر نكردم در وقت خلق آسمان و زمين و خلق ايشان،استعانة بهم،تا مرا يارى دهند [٤]، وَ مٰا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً ،و من گمراه‌كنندگان را به بازو و يار و معاون نگيرم.و در «عضد»،پنج لغت است:عضد و عضد و عضد و عضد و عضد.

[قوله تعالى] [٥]:

[سوره الكهف (١٨): آیات ٥٢ تا ٥٩]
وَ يَوْمَ يَقُولُ نٰادُوا شُرَكٰائِيَ اَلَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَ جَعَلْنٰا بَيْنَهُمْ مَوْبِقاً (٥٢) وَ رَأَى اَلْمُجْرِمُونَ اَلنّٰارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُوٰاقِعُوهٰا وَ لَمْ يَجِدُوا عَنْهٰا مَصْرِفاً (٥٣) وَ لَقَدْ صَرَّفْنٰا فِي هٰذَا اَلْقُرْآنِ لِلنّٰاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ وَ كٰانَ اَلْإِنْسٰانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلاً (٥٤) وَ مٰا مَنَعَ اَلنّٰاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جٰاءَهُمُ اَلْهُدىٰ وَ يَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلاّٰ أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ اَلْأَوَّلِينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ اَلْعَذٰابُ قُبُلاً (٥٥) وَ مٰا نُرْسِلُ اَلْمُرْسَلِينَ إِلاّٰ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ يُجٰادِلُ اَلَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبٰاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ اَلْحَقَّ وَ اِتَّخَذُوا آيٰاتِي وَ مٰا أُنْذِرُوا هُزُواً (٥٦) وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيٰاتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهٰا وَ نَسِيَ مٰا قَدَّمَتْ يَدٰاهُ إِنّٰا جَعَلْنٰا عَلىٰ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذٰانِهِمْ وَقْراً وَ إِنْ تَدْعُهُمْ إِلَى اَلْهُدىٰ فَلَنْ يَهْتَدُوا إِذاً أَبَداً (٥٧) وَ رَبُّكَ اَلْغَفُورُ ذُو اَلرَّحْمَةِ لَوْ يُؤٰاخِذُهُمْ بِمٰا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ اَلْعَذٰابَ بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلاً (٥٨) وَ تِلْكَ اَلْقُرىٰ أَهْلَكْنٰاهُمْ لَمّٰا ظَلَمُوا وَ جَعَلْنٰا لِمَهْلِكِهِمْ مَوْعِداً (٥٩)

[ترجمه]

و آن روز كه گوييم بخوانيدشان انبازان مرا آنان كه دعوى كردى بخوانندشان پس جواب ندهند ايشان را و كنيم ميان ايشان هلاك گاهى.

و بينند گناهكاران دوزخ را گمان برند كه ايشان درافتند در آنجا و نيابند از آن [برگشتنگاهى] [٦].

و به‌درستى كه بگردانيديم در اين قرآن مردمان را از هر مثلى و بوده است آدمى بيشتر چيزى به خصومت.

[١] .از آط،آورده شد.

[٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل:خودشان.

[٣] .قم:اشهدتهم،كه با توجه به ديگر نسخ تصحيح شد.

[٤] .همۀ نسخه بدلها+بيانش.

[٥] .قم:ندارد:با توجه به آط،و ديگر نسخه بدلها آورده شد.

[٦] .ضبط قم مخدوش است،از آط،آورده شد.