ابو العاليه گفت:آيت در اميّة بن خلف الجمحىّ آمد و اين قول او گفت.قتاده گفت:آيت در اصحاب صفّه آمد و ايشان هفتصد مرد درويش بودند ملازمان مسجد رسول-عليه السّلام.ايشان را ملكى و ضيعتى و زرعى و ضرعى و تجارتى نبود.نماز مى‌كردندى و منتظر نمازى ديگر بودندى.قتاده گفت:چون اين آيت آمد،رسول -عليه السّلام-گفت:الحمد للّه كه در امّت من كسانى هستند كه خداى مرا گفت:

خود را با اينان بازبند،آنگه گفت:بيان كن براى اينان كه كافر و جاحدند، و بگو كه: اَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ ،گفتند: اَلْحَقُّ ،خبر مبتداى محذوف است،يعنى اين قرآن و آنچه در اوست از اخبار و آيات و اوامر و نواهى و وعد و وعيد حقّ است از خداى تعالى.و گفتند: اَلْحَقُّ ،مبتداست و مِنْ رَبِّكُمْ ،در جاى خبر اوست،يعنى الحقّ صادر من ربّكم وارد منه و آت من قبله،حق از خداى تعالى صادر گشت از كتاب و پيغامبر و بيان و آنچه خلقان در تكليف به آن محتاجند.اكنون اختيار به ايشان است و عنان اختيار به دست ايشان است هركه خواهد،گو ايمان آر،و هركه خواهد گو كافر شو.و صورت امر است،و مراد تخيير بر وجه تهديد،چه خداى را به ايمان ايشان حاجت نيست.اگر ايمان آرند ايشان را به آيد [١]به ثواب[١٦٢-ر]و نعيم ابد رسند،و اگر كفر آرند ما بجارده‌ايم [٢]براى كافران آتشى كه سرا پرده‌هاى آن محيط است به ايشان و گرد ايشان در آمده است.و قوله: أَعْتَدْنٰا ،من العتاد،و هو العدّة،آن سازگار باشد و«سرادق»،سراپرده [٣]باشد به‌مانند ديوارى گرد خيمه،و خيمه در ميان آن باشد.

ابو سعيد خدرىّ روايت كرد [٤]كه،رسول-عليه السّلام-گفت:دوزخ را چهار سراپرده است،كثافت [٥]هريكى چهل‌ساله راه.عبد اللّه عبّاس گفت:ديوارى است از آتش گرد كافران درآمده باشد.كلبى گفت:كژدمى باشد كه روز قيامت از دوزخ برآيد از آتش و در عرصۀ قيامت گرد كافران درآيد به‌مانند حظيره‌اى،قال رؤبه:

[١] .آز:برآيد.

[٢] .قم،مل:بيجارده‌ايم،آج،لب:بچارده‌ايم.

[٣] .قم،مل:سراى پرده.

[٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل+از.

[٥] .آج،لب:كسافت.