روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٨ - ترجمه
وَ قُلْنٰا مِنْ بَعْدِهِ ،و گفتيم:بنى اسرايل را كه:از پس فرعون،يعنى از پس هلاك فرعون،در زمين مصر بنشينى، فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ ،چون وعدۀ قيامت آيد، همه را بياريم به يك جاى با هم آميخته،تا با يكديگر مخاصمت كنند،اى ملتفّين مختلطين،و نصب او بر حال است از مفعول،يقال:لففت الشّىء بالشّيء اذا خلطته به،قال الشّاعر [١]:
لففنا البيوت بالبيوت فاصبحت [٢]
بنى عمّنا من يرمهم [٣]يرمنا معا
مجاهد و ضحّاك گفتند: لَفِيفاً ،اى جميعا.كلبى گفت: فَإِذٰا[جٰاءَ] [٤]وَعْدُ الْآخِرَةِ ،مراد نزول عيسى است از آسمان.و اين قول دليل صحّت رجعت كند كه اصحاب ما گفتند:حقتعالى اين قصّه براى تسليت رسول فرستاد،و گفت:اگر كفّار قريش تو را از مكّه برانگيختند،پيش از تو موسى را فرعون خواست تا از مصر برانگيزد [٥]،من او را و قومش را هلاك كردم،و موسى و قومش را برهانيدم.
همچونين [٦]تو را ظفر دهم بر دشمنان و ايشان را هلاك بر آرم بر دست تو،و نعمت خود بر تو و اتباع تو تمام كنم وَ لَوْ كَرِهَ الْكٰافِرُونَ [٧].
وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْنٰاهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ ،آنگه گفت:ما اين قرآن را بحق فرستاديم و اين قرآن بحق فرود آمد،و ما تو را نفرستاديم الّا بشارتدهنده و ترساننده،و نصب او بر حال است از مفعول.
وَ قُرْآناً فَرَقْنٰاهُ ،و قرآنى كه آن را مفرّق و منجّم كردى [٨]،نجم نجم و آيت آيت و سورت سورت بفرستاديم به حسب [٩]مصلحت و احتياج،و نصب او بر فعلى مقدّر است محذوف كه اين فعل بر او دليل مىكند.و تقدير آن [١٠]است:و فرقنا قرآنا فرقناه،
[١] .آب،آز+شعر.
[٢] .مل:و اصبحت.
[٣] .قم،مل:يومهم.
[٤] .اساس:ندارد،با توجه به ديگر نسخهها و متن قرآن مجيد،آورده شد.
[٥] .آط،آب،آز،آج،لب+و.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:همچنين.
[٧] .سورۀ توبه(٩)آيۀ ٣٢،و مؤمن(٤٠)آيۀ ١٤.و سورۀ صف(٦١)آيۀ ٨.
[٨] .همۀ نسخه بدلها:كرديم.
[٩] .مل:حكم.
[١٠] .مل:اين.