روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٥ - ترجمه

فَأَبَى الظّٰالِمُونَ إِلاّٰ كُفُوراً ،ظالمان سرباززدند يعنى كافران بجز كفران نعمت و جحود آيات و بيّنات چيزى نكردند.

قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزٰائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي ،آنگه گفت [١]:يا محمّد!اگر شما مالك شوى بر خزاين و ملك زمين،و مراد به رحمت روزى است اين جا. إِذاً ،پس هم بازگيرى و بخل كنى خَشْيَةَ الْإِنْفٰاقِ ،ترس درويشى را،و نصب او بر مفعول له است كقولهم [٢]:فعلت ذلك مخافة الشّر،و مراد به انفاق ما يؤدّى اليه الانفاق است، و هو الاملاق.چه انفاق مؤدّى بود با املاق و درويشى، وَ كٰانَ الْإِنْسٰانُ قَتُوراً ،و آدمى هميشه بخيل و ممسك بوده است،چه اين معنى در جبلّت آدمى مركوز [٣]است.

وَ لَقَدْ آتَيْنٰا مُوسىٰ تِسْعَ آيٰاتٍ بَيِّنٰاتٍ ،ما بداديم موسى را نه آيت روشن،در او خلاف كردند،عبد اللّه عبّاس و ضحّاك گفتند:مراد عصاست و دست بيضا [٤]و آن عقده [٥]كه بر زبانش [٦]بود كه خداى تعالى برگشاد،فى قوله: وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسٰانِي، يَفْقَهُوا قَوْلِي [٧]،و فلق دريا و طوفان و ملخ و كراهه [٨]و بزغ [٩]و خون.و عكرمه گفت و قتاده و مجاهد و شعبى و عطا و مطر الورّاق:طوفان بود و ملخ و كراهه [١٠]و بزغ و خون [١١]و عصا و يد بيضا و قحط و نقصان ميوها [١٢].محمّد بن كعب القرظىّ گفت، عمر عبد العزيز از من پرسيد كه:آن نه آيات كدام بود كه آيات موسى بود؟من گفتم:

طوفان بود و ملخ و كراهه بزع و خون،آيات مفصلات و عصا و يد بيضا و طمس و [١٣]دريا.عمر گفت:من دانسته‌ام كه طمس از جملۀ آيات نه [١٤]است.محمّد بن كعب گفت:مرد [١٥]با زن در بستر خفته بود،خداى تعالى هر دو را با سنگ كرد،عمر گفت:

فقه،چنين باشد.آنگه كس فرستاد و كيسه‌اى پيش خواست در او چيزهاى بود از آن عبد العزيز مروان [١٦]كه او در مصر يافته بود از بقاياى [١٧]آل فرعون.در آنجا خايۀ مرغ بود