روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٤ - ترجمه

چنان كه مسكين الدّار مى‌گويد:

اعمى اذا ما جارتى خرجت حتّى يوارى جارتى الخدر
و يصمّ عمّا كان بينهما سمعى و مالي غيره وقر
و قال آخر:

ان يسمعوا رتبة طاروا بها فرحا منّى و ما سمعوا من صالح دفنوا
صمّ اذا سمعوا خيرا ذكرت به و ان ذكرت بسوء عندهم اذنوا
و قال آخر: اصمّ عمّا ساءه سميع
حسن بصرى گفت:اين آن‌وقت باشد كه،فريشتگان جان ايشان بردارند و آنگه كه ايشان را به موقف رانند رويها سياه،چشمها كور.و بهرى را چشمها ازرق.مقاتل گفت:اين آنگه باشد كه ايشان را گويند در دوزخ: اِخْسَؤُا فِيهٰا وَ لاٰ تُكَلِّمُونِ [١]، پس از آن نه چيزى بينند،نه چيزى گويند،نه چيزى شنوند.و گفته‌اند:در بعضى مواقف چنين باشند [٢]و در بعضى مواقف چنان باشند [٣]مَأْوٰاهُمْ جَهَنَّمُ ،جاى ايشان دوزخ باشد كُلَّمٰا خَبَتْ زِدْنٰاهُمْ ،هرگه كه فرومى‌رد [٤]،ما آن را درفش و لهب و بشخيدن بيفزاييم.

ذٰلِكَ جَزٰاؤُهُمْ ،اين جزا و پاداشت ايشان است، بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآيٰاتِنٰا ،«با»، مجازات و بدل راست و«ان»مع اسمها،و خبرها در جاى مصدر است،يعنى بكفرهم بآياتنا،به آن‌كه كافر شدند به آيات ما وَ قٰالُوا أَ إِذٰا كُنّٰا عِظٰاماً وَ رُفٰاتاً ،و گفتند:

چون ما استخانهاى [٥]پوسيده باشيم،ما باز دگرباره خلقى نو خواهيم شدن و ما را بازخواهندآفريدن ،اين چه تعجّب است و استعظام.

نمى‌بينند، أَ وَ لَمْ يَرَوْا كه خداى تعالى آسمانها و زمينها بيافريد با عظم و رفعت وسعت و به آن فرونماند به خلق شما با ضعفتان،و صغر و حقارتتان هم فرونماند،و مثله قوله: لَخَلْقُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النّٰاسِ... [٦]و قوله: أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّمٰاءُ بَنٰاهٰا [٧].[١٤٩-پ] وَ جَعَلَ لَهُمْ أَجَلاً لاٰ رَيْبَ فِيهِ و ايشان را يعنى، كافران را اجلى كرد و وقت هلاكى و عذابى كه در او شكى نيست