روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٣ - ترجمه

قُلْ ،بگو كه: كَفىٰ بِاللّٰهِ شَهِيداً ،خداى بس گواه ميان من و شما تا گناه از شماست يا تقصير از من است،كه او به بندگانش دانا و بيناست.

وَ مَنْ يَهْدِ اللّٰهُ ،و هركس را كه خداى هدايت دهد و الطاف با او پياپى دارد و كتاب فرستد به او و پيغامبر فرستد به او،او مهتدى و ره يافته باشد. وَ مَنْ يُضْلِلْ ،و هركه را او اضلال كند،يعنى خذلان كند او را.و اين را يا بر لطف تفسير بايد دادن يا بر حكم و تسميه و يا بر ره بهشت و اضلال از ره ثواب شرح بايد دادن،گفت:هركه را خداى تعالى هدايت دهد به آن تفسيرها كه گفته شد،او مهتدى باشد،يعنى ملطوف يا محكوم به هدايت يا واصل به ثواب.و هركه را اضلال كند برآن اقوال كه گفتيم، فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيٰاءَ مِنْ دُونِهِ ،نيابى ايشان را دوستانى از فرود او. وَ نَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ عَلىٰ وُجُوهِهِمْ ،و روز قيامت حشر ايشان بر رويهايشان كنم [١].قتاده گفت از انس مالك،كه او گفت:از رسول-عليه السّلام-پرسيدم كه خداى تعالى كافران را چگونه حشر كند بر رويها؟گفت:آن خداى كه قادر است كه ايشان را بر پايها بدواند [٢]،ايشان را بر رويها برواند.و اوس بن خالد روايت كرد از ابو هريره كه، رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-گفت:روز قيامت خلقان را حشر كنند بر سه صنف، صنفى از ايشان پياده باشند و صنفى سوار و صنفى را بر روى حشر كنند.گفتند:يا رسول اللّه!بر روى چگونه روند؟گفت:همان خداى كه ايشان را بر پايها روان كرد، ايشان را به [٣]روى برواند.قوله: عُمْياً وَ بُكْماً وَ صُمًّا ،كوران و گنگان و كران.و نصب او بر حال است بر [٤]مفعول.اگر گويند،چگونه گفت كه:ايشان كور و كر و گنگ باشند و خداى تعالى مى‌گويد: وَ رَأَى الْمُجْرِمُونَ النّٰارَ... [٥]،و مى‌گويد:

سَمِعُوا لَهٰا تَغَيُّظاً وَ زَفِيراً [٦] ،و مى‌گويد: دَعَوْا هُنٰالِكَ ثُبُوراً [٧]،و اين آيات مناقض اين آيت است؟جواب گوييم،عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه،ايشان كور باشند.ازآن‌كه چيزى نبينند كه ايشان را بايد،و كر باشند چيزى نشنوند كه ايشان را خوش آيد،و لال [٨]باشند از حجّت،سخنى نگويند كه ايشان را در آن خيرى باشد،