روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٨٤ - ترجمه

ندهد پيغامبر نيست،و اگر از بعضى جواب دهد و از بعضى ندهد [١]پيغامبر است.

بيامدند و بپرسيدند.خداى تعالى [٢]فروفرستاد در باب مفقودان اوّل زمان: أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحٰابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ [٣]-الآيه،و در باب آن مرد كه به شرق و غرب زمين برسيد،فرود آمد: وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ... [٤]،و در روح فرود آمد:

وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي .

مفسّران خلاف كردند در آن‌كه اين روح چيست كه ايشان بپرسيدند:

حسن و قتاده گفتند:جبريل است-عليه السّلام.از اميرالمؤمنين [٥]-عليه السّلام- روايت كردند در اين آيت كه او گفت:روح نام فريشته‌اى است كه او را هفتاد هزار روى است،بر هر روى هفتاد هزار [٦]زبان است،به هر زبانى به هفتادهزار لغت تسبيح مى‌كند،از هر تسبيحى از تسبيحات او،خداى تعالى فريشته‌اى مى‌آفريند كه با فريشتگان مى‌پرد تا به روز قيامت.عبد اللّه عبّاس گفت:روح، خلقى است از خلقان خداى تعالى،كه خداى ايشان را بر صورت بنى آدم آفريده است [٧]و پاى و سر و روى دارند،طعام و شراب خوردند،فريشته نيستند سعيد جبير گفت:خداى را هيچ خلقى نيست عظيم‌تر از روح جز عرش،و اگر خواهد تا هفت آسمان و هفت زمين فروبرد به يك‌لقمه [٨]تواند.به يك روى بر صورت فريشتگان است،و به يك روى بر صورت آدميان.روز قيامت بر راست عرش بايستد و فريشتگان ديگر دون او،و او نزديكتر فريشته‌اى است به [٩]خداى تعالى امروز،و جاى او به نزديك حجاب هفتادم [١٠]است،و روز قيامة هم مقرّب‌تر فريشته‌اى باشد و او از جملۀ آنان باشد كه [١١]شفاعت كند براى اهل توحيد.اگر نه آنستى كه ميان او و ميان فريشتگان حجابى هست از نور،اهل آسمان از نور او سوخته شدندى.بعضى دگر گفتند:اين روح است كه در آدمى مركّب است كه قوام حيات به آن است كه آدمى