روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٠ - ترجمه

تتبّع كينه كند و قرّاء در اين آيت خلاف كردند.بعضى خواندند و آن ابو عمرو است و ابن كثير:نعيدكم و غرقكم و نخسف بكم و نرسل عليكم،جمله به«نون»،اخبارا من اللّه تعالى عن نفسه،لقوله: عَلَيْنٰا ،و باقى قرّا به«يا»خواندند اخبارا عن الغائب حملا على قوله: إِلاّٰ إِيّٰاهُ ،مگر ابو جعفر كه او خواند:فتغرقكم،بالتّاء،ردّا الى الرّيح.

قوله: وَ لَقَدْ كَرَّمْنٰا بَنِي آدَمَ ،آنگه از جملۀ نعمت‌ها بعضى دگر ياد كرد، گفت:ما گرامى [١]كرديم فرزندان آدم را.مفسّران خلاف كردند در اين تكريم:ميمون بن مهران گفت،از عبد اللّه عبّاس پرسيدم،گفت:اين اكرام آن است كه همۀ حيوان [٢]آنچه خورد [٣]به دهن خورد [٤]مگر آدمى كه به دست بردارد و در دهن نهد.روايتى ديگر از پسر عبّاس [٥]آن است كه:ايشان را اكرام كرديم به عقل.ضحّاك گفت:به نطق و تمييز [٦].عطا گفت:به آن‌كه قامت راست و منتصب [٧]است ايشان را،و دگر حيوانات به روى در افتاده و منبطح آيد.يمان گفت،به نيكوى صورت.محمّد بن كعب گفت:به آن‌كه محمّد مصطفى را-صلّى اللّه عليه و آله-از جملۀ ايشان كرد.و بعضى دگر گفتند:مراد آن است كه مردان را اكرام كرد به محاسن،و زنان را به گيسو.محمّد بن جرير گفت:به آن‌كه ايشان را بر همۀ حيوانات مسلّط كرد،و همه را مسخّر ايشان كرد،و اگر بر عموم حمل كنند جملۀ وجوه داخل باشد تحت او آنگه تفصيل آن تكريم بداد،گفت: وَ حَمَلْنٰاهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ،ما ايشان را حمل كرديم و برگرفتيم در برّ و بحر،يعنى برّ و بحر مسخّر[١٣٨-پ]كرديم ايشان را تا اگر خواهند تجارت شهرها كنند و اگر خواهند تجارت دريا.و روزى داديم ايشان را از هر طعامى و شرابى لذيذ،خوش پاكيزه.مقاتل گفت:مراد كره است [٨]و خرما و انواع شيرينيها و بعضى دگر گفتند:مراد روزى حلال است و روزى ديگر حيوانات از آن كرد كه ما مى‌دانى. وَ فَضَّلْنٰاهُمْ ،و تفضيل داديم بنى آدم را، عَلىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنٰا تَفْضِيلاً ،بر بسيارى از آنان كه ما آفريده‌ايم فضل‌دادنى.گروهى به اين آيت استدلال كردند بر تفضيل فريشتگان [٩]بر پيغامبران،گفتند:خلايق مكلّفان سه