روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٥ - ترجمه

لب او خندان نديد تا با پيش خداى شدن [١].حق‌تعالى گفت:ما آن خواب كه با تو نموديم نكرديم الّا براى فتنه و اختبار مردمان و اين معنى را شرح رفته است،اند جاى در اين كتاب، وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ ،نصب او بر عطف است بر رؤيا كه محلّ او نصب است بوقوع الفعل عليه.گفتند،تقدير آن است كه:و الشّجرة الملعونة المذكورة فى القرآن.عبد اللّه عبّاس و حسن و ابو مالك و سعيد جبير و ابراهيم و مجاهد و قتاده و ضحّاك و ابن زيد گفتند:[١٣٧-ر]درخت [٢]زقّوم است كه خداى تعالى گفت: إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ، طَعٰامُ الْأَثِيمِ [٣]،و فتنه مردمان به او آن بود كه،چون اين آيت آمد ابو جهل گفت:از دروغ محمّد يكى اين است كه،مى‌گويد:در ميان آتش درختى خواهد بودن و آتش درخت سوزد،چگونه در او درخت رويد؟عبد اللّه بن الزّبعرى [٤]گفت:كه زقّوم به لغت بربر،كره [٥]و خرما باشد.ابو جهل گفت:زقمينا [٦]، ما را زقّوم ده.برفت و كره [٧]و خرما بياورد و در پيش ايشان نهاد [٨]،گفت:بخورى اين زقّوم كه اين،آن است كه محمّد شما را [٩]مى‌ترساند،و اللّه كه ما زقّوم نمى‌شناسيم الّا كره و خرما.خداى تعالى اين آيت فرستاد. إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ، طَعٰامُ الْأَثِيمِ [١٠]،و در سورة و الصّافّات وصفش كرد، إِنَّهٰا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ [١١].و باقر -عليه السّلام-گفت:درخت ملعون،بنو اميّه‌اند [١٢]، وَ نُخَوِّفُهُمْ ،ما مى‌ترسانيم ايشان را به آنچه بر ايشان مى‌خوانيم از هلاك امّت سلف. فَمٰا يَزِيدُهُمْ ،آن تخويف ما ايشان را نمى‌فزايد مگر طغيانى و عصيانى بزرگ و طغيان مجاوزة الحدّ باشد. وَ إِذْ قُلْنٰا لِلْمَلاٰئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ ،و ياد كن اى محمّد چون ما گفتيم فرشتگان را كه سجده كنى آدم را،سجده كردند مگر ابليس كه او گفت:من سجده كنم كسى را كه تو او را از گل آفريده‌اى؟و قصّۀ آدم و ابليس و ترك او سجدۀ آدم را و آن‌كه ابليس از جمله فرشتگان بود يا نبود و استثنا متّصل است يا منقطع،رفته است در سورة البقره،وجهى ندارد بازگفتن.